خلاصه فصل: آغازیان

نظر شما درباره ی این مطلب چیست؟ آیا آن را می پسندید؟

مفاهیم کلیدی در خلاصه فصل:
۱)ویژگی های آغازیان (نخستین یوکاریوت ها و جد قارچ ها، گیاهان و جانوران)
۲)تقسیم بندی قدیمی آغازیان
۳)تولید مثل آغازیان
۴)گوناگونی آغازیان
۵)فوائد و ضررهای آغازیان
________________________________________
راهنمای زیست یاد :
۱) علایم ترتیب بندی مطالب : ۱) ، ❶ ، ● ، ▲ ، ■ ، ◆ ، ○
۲) مطالب با رنگ: مطالب فصل کتاب درسی:برای دانش آموزان، مطالب مرتبط از فصل های دیگر کتاب های درسی:برای کنکوری ها، مطالب خارج از کتاب های درسی:برای توضیح بیشتر مطالب
________________________________________
۱)ویژگی های آغازیان (نخستین یوکاریوت ها و جد قارچ ها، گیاهان و جانوران)
❶تعداد سلول ها:
  ●تک سلولی: بیشتر آغازیان ← مثال: پارامسی و آمیب
  ●پر سلولی ← مثال: کلپ ها (بزرگترین آغازیان)
❷روش تغذیه:
  ●فتوسنتز
  ●انگل
  ●شکارچی
❸حرکت:
  ●ساکن
  ●دارای تاژک و مژک برای حرکت کردن یا حرکت دادن مواد پیرامونی
❹زیستگاه:
  ●آب اقیانوس و دریاچه:
    ▲به صورت پلانکتون در آب سرگردان
    ▲چسبیده به سنگ ها
  ●خاک ها به ویژه خاک های مرطوب
❺انواع تولید مثل:
  ●فقط تولید مثل غیرجنسی با تقسیم میتوز (بسیاری از آغازیان)
  ●در محیط های نامساعد تولیدمثل جنسی با تقسیم میوز
  ●بیشتر تولیدمثل جنسی
ارجاع به کتاب سوم فصل ۷: «اسپروژیر علاوه بر قطعه قطعه شدن، با تقسیم سلول های خود و نیز در شرایط نامساعد محیطی با تولیدمثل جنسی تکثیر می یابد.»
❻فاقد بافت های تمایز یافته
❼عدم تشکیل جنین یا رویان (بر خلاف گیاهان و جانوران)
❽عدم تولید ساختارهای تولید مثلی پرسلولی


۲)تقسیم بندی قدیمی آغازیان
❶آغازیان هترتروف: پروتوزوئرها
❷آغازیان فتوسنتز کننده: جلبک ها
نکته: در آغازیان، شیمیو سنتزکننده وجود ندارد.


۳)تولید مثل آغازیان
❶آغازیان تک سلولی ← مثال:کلامیدوموناس (جلبک ها سبز هاپلوئید به صورت کلنی)
zistpf1010214
ارجاع به کتاب دوم فصل ۳: کلنی ها، جانداران پرسلولی هستند که در ساختار آن ها، هر سلولی صرف نظر از اتصالی که با سلول های مجاور دارد، به طور مستقل زندگی می کند. ولوکس و اسپروژیر دو جلبک سبز هستند که پیکر آن ها به صورت کلنی است.
❷آغازیان پرسلولی:
  ●تناوب نسل ← مثال: کاهوی دریایی (جلبک سبز):
zistpf101278
  ●هم یوغی ← مثال: اسپیروژیر (جلبک سبز رشته ای):
zistpf1014587
نکته ی جدول ۱۰٫۱: علاوه بر دقت به ویژگی ها و نوع تغذیه ی هریک از شاخه های آغازیان، به این نکته ی مهم توجه داشته باشید که بر خلاف باکتری ها که از مژک برای چسبیدن به سطوح استفاده می کردند، مژک در مژکداران برای حرکت کردن به کار گرفته می شود.
نکته ی شکل ۱۰٫۳: اولا «در قسمت الف» به اجزای اسپیروژیر توجه داشته باشید و ثانیا در زیرنویس شکل، به عبارت «کلروپلاست آن نواری شکل است» توجه کنید.


۴)گوناگونی آغازیان
❶آمیب ها:
  ●تک سلولی
  ●هتروتروف
  ●فاقد میوز و تولید مثل جنسی
  ●تقسیم از طریق میتوز
  ●فاقد دیواره ی سلولی
  ●زندگی در آب های شیرین و شور و خاک های مرطوب
  ●اکثرا دارای زندگی آزاد (انگل نیستند) ← مثال برای آمیب انگل: آمیب اسهال خونی
  ●دارای پاهای کاذب سیتوپلاسمی برای حرکت و گرفتن و بلعیدن غذا
ارجاع به کتاب دوم فصل ۲: آمیب (و سایر موجودات تک سلولی) به روش آندوسیتوز تغذیه می کنند.
ارجاع به کتاب دوم فصل ۴: آمیب واکوئل گوارشی دارد که غذا را درون آن گوارش می دهد. به عبارت دیگر گوارش آمیب از نوع درون سلولی می باشد.
ارجاع به کتاب دوم فصل ۶: مونوسیت ها دارای حرکات آمیب شکل هستند.
❷روزن داران:
  ●تک سلولی (حلزونی شکل)
  ●هتروتروف (در بعضی موارد تهیه ی غذا از جلبک های هم زیست زیر پوسته ی خود)
  ●دارای پوسته ی محکم و سوراخ دار آهکی —(انباشته شدن پوسته ها)—> نوعی سنگ آهکی
  ●زندگی در ماسه های دریاها یا چسبیده به صخره ها یا بدن سایر جانداران
  ●دارای برآمدگی های سیتوپلاسمی خارج از سوراخ های پوسته آهکی برای حرکت و تغذیه
❸دیاتوم ها (دیپلوئید):
  ●تک سلولی (به شکل zistpf102145 و دارای تقارن شعاعی و دوطرفی)
  ●فتوسنتز کننده (مهمترین تولید کننده های زنجیره ی غذایی)
  ●معمولا دارای تولیدمثل غیرجنسی:
zistpf1012238
  ●دارای دیواره ی سلولی دو قسمتی سیلیسی با تزئینات خاص ← رسوبات ضخیم دیواره ها- نوعی سنگ سیلیسی ← تولید سنگ سمباده
  ●زندگی در اقیانوس ها و دریاچه ها
  ●سر خوردن روی مواد شیمیایی مترشحه از منافذ پوست خود ← حرکت در آب
❹جلبک های سبز:
  ●اکثرا تک سلولی، بعضی ها پرسلولی
  ●فتوسنتز کننده (رنگیزه های فتوسنتزی، همانند رنگیزه های کلروپلاستی گیاهان)
  ●اکثرا هم دارای تولیدمثل جنسی و هم غیرجنسی
  ●زندگی در آب شیرین، آب شور، خاک های مرطوب و نیز به صورت هم زیست در سلول های سایر موجودات
ارجاع به کتاب پیش دانشگاهی فصل ۸: در این صفحه رنگیزه های گیاهان معرفی شده اند که عبارتند از کلروفیل ها و کارتنوئیدها، کلروفیل ها بیشتر نور آبی و قرمز و کاروتنوئیدها هم بیشتر نور های سبز و آبی را جذب می کنند.
ارجاع به کتاب دوم فصل ۳: «ولوکس و اسپروژیر دو جلبک سبز هستند.»
❺جلبک های قرمز:
  ●پرسلولی
  ●فتوسنتز کننده (رنگیزه ی قرمز مناسب برای جذب نور در اعماق آب)
  ●چرخه ی زندگی پیچیده از نوع تناوب نسل
  ●بعضی ها در آب های گرم اقیانوس
  ●استفاده از برخی جلبک های قرمز در تهیه ی آگار
❻جلبک های قهوه ای:
  ●پرسلولی
  ●فتوسنتز کننده
  ●چرخه ی زندگی تناوب نسل
  ●زندگی در دریا
  ●فراهم کردن غذا و محل زیست انواع مختلفی از جانوران
  ●مثال ← کلپ ها: جزء طویل ترین موجودات روی زمین و رشد در نواحی ساحلی
❼تاژکداران چرخان:
  ●تک سلولی
  ●فتوسنتز کننده
  ●تولید مثل غیر جنسی با میتوز
  ●دارای پوشش حفاظتی سلولزی پوشیده شده با سیلیس ← دارای شکل های غیر متعارف
  ●تعداد کمی، زندگی در آب و اکثرا زنگی در دریا (پلانکتون)
  ●تعداد کمی تولید سم های قوی
  ●اکثرا دارای دو تاژک (تاژک طولی ← حرکت به جلو و تاژک عرضی ← چرخش)
ارجاع به کتاب دوم فصل ۲: دیواره ی سلولی گیاهان از جنس رشته های نازک سلولز در سیمانی از جنس سایر پلی ساکارید ها و پروتئین می باشد، تاژکداران چرخان هم یک پوشش حفاظتی از جنس سلولز دارند که البته اغلب با لایه ای از سیلیس پوشیده شده است.
❽تاژکداران جانور مانند:
  ●تک سلولی
  ●هتروتروف (در بعضی موارد، همزیست لوله گوارش موریانه ← تولید آنزیم های هضم چوب)
  ●اکثرا فقط تولید مثل غیرجنسی و بعضی ها هم جنسی
  ●بعضی برای انسان و جانوران اهلی بیماری زا
  ●تعداد تاژک ≥ ۱
ارجاع به کتاب دوم فصل ۴: به این عبارت توجه کنید: « در روده گاو و موریانه، میکروب های مفیدی وجود دارند که می توانند سلولز را هیدرولیز کنند و مورد استفاده خود و جانور میزبان قرار دهند.(هم یاری)»
❾اوگلناها:
  ●تک سلولی
  ●حدود ۱/۳ از هزار گونه شناخته شده، فتوسنتز کننده (با قابلیت زندگی به صورت هتروتروف در نبود نور) و بقیه هتروتروف
  ●تولیدمثل از طریق میتوز
  ●فاقد دیواره ی سلولی
  ●زندگی در آب شیرین
  ●دارای دو تاژک (یکی بلند و یکی کوتاه)
  ●دارای لکه ی چشمی (حساس به نور) در کنار تاژک بلند
  ●دارای ارتباط خویشاوندی با تاژک داران جانور مانند ← برخی زیست شناسان این دو را یک شاخه می دانند.
  ●مثال خوب نقص رده بندی آغازیان به دو گروه جانوری و گیاهی
نکته شکل ۱۰٫۹: به این شکل خوب توجه کنید و نام هریک از اجزای اوگلنا را به خاطر بسپارید و به کلمه ی «واکوئل ضربان دار» هم توجه داشته باشید. همچنین در زیرنویس این شکل می خوانید که «اگرچه اوگلنا کلروپلاست دارد و فتوسنتز می کند اما می تواند بدون حضور نور نیز به صورت هتروتروف زندگی کند.»
مژک داران:
  ●تک سلولی
  ●هتروتروف
  ●معمولا تا حدود ۷۰ نسل تولید مثل با میتوز و بعد تولید مثل جنسی (اکثرا قادر به انجام تولید مثل جنسی از راه هم یوغی و تبادل ژن)
  ●دارای دیواره ی سخت ولی انعطاف پذیر
  ●دارای تعداد فراوانی مژک ← شنا کردن در آب
  ●اکثرا دارای دو هسته (هسته کوچک: محل کرموزوم ها – هسته ی بزرگ: محل قطعه ی کوچک DNA که از هسته ی کوچک آمده)
  ●دارای دو نوع واکوئل (ضربان دار← تنظیم آب – گوارشی ← گوارش مواد غذایی)
  ●پیچیده ترین و غیر معمول ترین آغازیان ← بعضی زیست شناسان معتقد به لزوم قرار دادن مژک داران در فرمانرویی کاملا جدا هستند.
ارجاع به کتاب دوم فصل ۲: به نظر می رسد که تریکودینا، عضو شاخه ی مژکداران از فرمانرو آغازیان باشد.
ارجاع به کتاب پیش دانشگاهی فصل ۶: در این فصل راجع به رقابت بین گونه های مختلف پارامسی بحث شده است.
نکته: تفاوت های آغازیان کپک مانند با قارچ ها:
  ●آغازیان کپک مانند در دیواره ی خود کیتین ندارند (بر خلاف قارچ ها)
  ●میتوز در آغازیان کپک مانند با میتوز در قارچ ها متفاوت است.
ارجاع به کتاب پیش دانشگاهی فصل ۱۱: برای مطالعه ی ویژگی های قارچ ها که آن ها را از سایر فرمانروها جدا می کند، به این فصل مراجعه نمایید.
کپک های مخاطی سلولی:
zistpf101475
کپک های مخاطی پلاسمودیومی:
zistpf101232
کپک های آبزی
هاگ داران
  ●تک سلولی
  ●دارای چرخه ی زندگی پیچیده با هر دو نوع تولیدمثل جنسی و غیرجنسی و همراه با تولید هاگ (گامت ماده (بزرگ)+ گامت نر(کوچک و تاژک   دار)—(لقاح)–> زیگوت با دیواره ی ضخیم و مقاوم به شرایط محیطی نامساعد)
  ●همه انگل هستند ← بیماری زا در جانوران
  ●راه انتقال: حشرات و مدفوع جانور آلوده
  ●فاقد حرکت
  ●مثال: مالاریا
عمیق تر یادبگیرید:
ویدیوهای آموزشی : آمیب، اوگلنا، پارامسی


۵)فوائد و ضررهای آغازیان
❶فوائد:
  ●همزیست لوله ی گوارش انسان و جانورانی که انسان از آن ها تغذیه می کند (بدون کمک آغازیان سلولز در بدن گاو تجزیه نمی شود)
  ●پلانکتون های اقیانوس ← تقویت زنجیره ی غذایی
  ●آغازیان= بزرگترین گروه فتوسنتزکننده ی زمین
  ●بسیاری از آغازیان= تجزیه کننده ← بازگردانی نیتروژن، کربن و فسفر
❷مضرات ← مثال:مالاریا:
  ●عوامل: چندین گونه از پلاسمودیم ها
  ●علایم: لرز شدید، تب، عرق و عطش شدید
  ●عوارض: کم خونی، نارسایی کلیه و کبد و آسیب های مغزی
  ●چرخه ی زندگی پلاسمودیوم:
zistpf1022148
ارجاع به کتاب پیش دانشگاهی فصل ۵: «بیماری مالاریا را نوعی انگل تک سلولی ایجاد می کند.این انگل درون گلبول قرمز افراد سالم (از نظر کم خونی داسی شکل) زندگی می کند و نمی تواند درون گلبول قرمز افراد ناخالص (HbA HbS) زنده بماند.» همچین با توجه به پاورقی در این فصل و روش نام گذاری عملی، این جاندار به سرده ی پلاسمودیوم و گونه ی فالسیپاروم تعلق دارد.
  ●راه پیشگری= کاهش اندازه ی جمعیت پشه ها از طریق:
    ▲پاشیدن حشره کش ها
    ▲زدودن محل های زاد و ولد پشه ی ناقل مالاریا
    ▲وارد کردن جانورانی که از لارو پشه ی ناقل مالاریا تغذیه می کنند.
  ●درمان: با استفاده از مشتقات کینین (ماده ای شیمیایی به دست آمده از پوست نوعی درخت)
نکته ی تفکر نقادانه : «رابطه ی بین بعضی آز آغازیان انگل با میزبان آنها مثل رابطه ی اندامک های سلولی و سلول است که در نظریه ی درون همزیستی خواندید.»
نکته ی فعالیت: به این فعالیت و نمودار آن فوق العاده توجه کنید. مخصوصاً به پاسخ این سوال که «اگر هنگام خون گرفتن از بیمار مالاریایی، مقداری از خونش روی دست شما بریزد، آیا ممکن است که شما این بیماری را بگیرید؟» توجه کنید: «خیر – چون مالاریا از طریق نیش پشه منتقل می شود.» همچنین به این جمله هم دقت داشته باشید که «کپک های مخاطی گیاهان را آلوده می کنند.»
عمیق تر یادبگیرید:
ویدیوهای آموزشی : ❹ چرخه ی زندگی پلاسمودیم


چقدر یادگرفته اید ؟؟؟
سوال های آموزشی: سوال های نهایی ۹۲ تا ۹۵ فصل آغازیان
تست های آموزشی :۱) تست های غیرترکیبی کنکور ۹۰ تا ۹۵ فصل آغازیان

________________________________________
منابع :
۱) جزوه ی آموزشی زیست شناسی پیش دانشگاهی موسسه گزینه دو
________________________________________
مشارکت در تکامل این مطلب:
زیست یاد همیشه در حال تکامل است و خوب می داند که هیچ اثری بدون اشکال نیست. ایرادهای متنی و مطالبی که به نظر شما نامفهوم هستند و توضیحات بیشتری نیاز دارند را از طریق بخش دیدگاه ها برای ما ارسال کنید تا آنها را در به روز رسانی های بعدی برطرف کنیم.
________________________________________
قدردانی از گردآورنده این مطلب:
اگر این مطلب برای شما مفید بود و از اینکه به آن با کیفیت مطلوب دست یافته اید خرسند هستید. می توانید از طریق کمک به موسسه های خیریه زیر از گردآورنده ی این مطلب قدردانی کنید. یکی از اهداف وب سایت کمک آموزشی زیست یاد کمک به موسسه های خیریه می باشد. لینک کمک به موسسه های خیریه :
help2help5

12 دیدگاه در“خلاصه فصل: آغازیان

  • ۱۳۹۶/۰۶/۰۶ در۱۸:۰۷
    پیوند یکتا

    واقعا خیلی عالی بود . خیلی کامل بود. امیدوارم عاقبت به خیر شید

    پاسخ
  • ۱۳۹۷/۰۱/۲۰ در۱۳:۰۷
    پیوند یکتا

    خیلیییییی اشتاباه های فاحش و وحشتناک داره

    پاسخ
    • ۱۳۹۷/۰۱/۲۲ در۱۳:۰۰
      پیوند یکتا

      سلام
      ممنون از این که نظرتونو فرستادین
      دقیقا کدوم بخشا، بگید تا اصلاح کنیم…
      سپاس از شما

      پاسخ
  • ۱۳۹۷/۰۵/۲۴ در۰۸:۵۲
    پیوند یکتا

    سلام
    اسمش خلاصه است
    ولی واقعا کامل و دسته بندی همه چیو گفتین
    .
    من برای همه ی امتحانای در طول سالم به سایتتون مراجعه کردم
    و حتی الان که شنبه آزمون ورودی دانشگاه دارم
    کارتون عالیه
    خدا خیرتون بده

    پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نوشتن نشانی وبسایت الزامی نیست. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*لطفا جای خالی زیر را با یک عدد (مثل:3،2،1...) پر کنید تا ثابت شود شما یک ربات نیستید...

زیست یاد را در پیام رسان تلگرام دنبال کنید...عضویت در کانال تلگرامی زیست یاد
+