خلاصه فصل: تولید مثل در گیاهان

نظر شما درباره ی این مطلب چیست؟ آیا آن را می پسندید؟

مفاهیم کلیدی در خلاصه فصل :
۱)تقسیم بندی گیاهان (حاصل تغییر جلبک های سبز پرسلولی آبزی)
۲)تولید مثل جنسی در گیاهان بدون دانه
۳)تولید مثل جنسی گیاهان دانه دار
۴)تولید مثل غیر جنسی (رویشی)
________________________________________
راهنمای زیست یاد :
۱) علایم ترتیب بندی مطالب : ۱) ، ❶ ، ● ، ▲ ، ■ ، ◆ ، ○
۲) مطالب با رنگ: مطالب فصل کتاب درسی:برای دانش آموزان، مطالب مرتبط از فصل های دیگر کتاب های درسی:برای کنکوری ها، مطالب خارج از کتاب های درسی:برای توضیح بیشتر مطالب
________________________________________

۱)تقسیم بندی گیاهان (حاصل تغییر جلبک های سبز پرسلولی آبزی)
❶بدون آوند: خزه گیان (فاقد ریشه، ساقه، برگ و بافت آوندی ← انتقال مواد با انتشار و اسمز)
❷آوندی:
  ●بدون دانه (نهان زادان آوندی): سرخس ها
  ●دانه دار:
    ▲بازدانگان: مخروطیان
    ▲نهان دانگان:
      ■دو لپه ای ها
      ■تک لپه ای ها
❸تناوب نسل در گیاهان:
zist2f9887546


۲)تولید مثل جنسی در گیاهان بدون دانه
❶خزه گیان:
  ●ویژگی ها:
    ▲تولید مثل جنسی نیازمند آب سطحی
    ▲ساختار گامتوفیت= محورهای ساقه مانند + ضمائم برگ مانند و ریشه مانند (خزه فاقد ریشه، ساقه و برگ حقیقی است.)
  ●چرخه زندگی:
zist2f9885542ارجاع به کتاب دوم فصل ۸: به این عبارت توجه کنید: «سلول نر گیاهان به سوی سلول های ماده جذب می شود و به سوی آن حرکت مـی کنـد. ایـن حرکـت، نوعی حرکت تاکتیکی است»
ارجاع به کتاب سوم فصل ۱۰: در این فصل می خوانید که خزه و چمن به سرعت با تولید مثل رویشی (غیر جنسی) در محیط تکثیر می یابند.
نکته ی شکل ۹.۳: به این شکل و زیرنویس های آن خوب توجه کنید.
❷نهان زادان آوندی (سرخس ها):
  ●ویژگی ها:
    ▲تولید مثل جنسی نیازمند آب سطحی
    ▲ساختار اسپروفیت= ریشه + ریزوم (ساقه ی زیر زمینی) + برگ شاخه + هاگینه (دسته های هاگدانی در پشت برگ شاخه)
  ●چرخه زندگی:
zist2f9548ارجاع به کتاب سوم فصل ۱۱: در این فصل می خوانید که جانداران دارای لقاح خارجی، تولید مثل شان در محیط آب است.
ارجاع به کتاب سوم فصل ۱۰: در جدول این فصل می خوانید که ریزوم، ساقه زیرزمینی و افقی است که برای مثال در سرخس و زنبـق وجـود دارد. ریـزوم در تولید مثل رویشی نقش دارد.
نکته ی شکل ۹.۵: به این شکل و زیرنویس های آن خوب توجه کنید.برای مثال همین طور که مشاهده می کنید، آرکگن بالاتر از آنتریدی قـرار گرفته است.
نکته ی تفکر نقادانه ۹.۱: «گیاهان بدون آوند قادر به بقای نسل خود در وضعیت آب و هوایی بسیار خشک، مانند بیابان ها نیستند.»


۳)تولید مثل جنسی گیاهان دانه دار
❶ویژگی ها:
  ●دارای گامتوفیت میکروسکوپی
  ●باقی ماندن هاگ ها در اسپروفیت و تولید گامتوفیت ها در همان جا
  ●تخمک و محتویاتش—(لقاح)—> دانه
  ●عدم نیاز به آب سطحی برای تولید مثل جنسی
  ●تولید گامت های نر، درون لوله ی گرده
❷بازدانگان (کاج):
  ●ویژگی ها:
    ▲مخروط= اجتماعی از برگ های تغییر شکل یافته ای به نام پولک
    ▲سلول کیسه ی گرده—(میوز)—> دانه ی گرده نارس—(۲ بار میتوز)—> دانه ی گرده رسیده= ۴ سـلول حـاوی سـلول رویشـی (برای تولید لوله ی گرده) و سلول زایشی (برای تولید ۲ گامت نر در لوله ی گرده با تقسیم میتوز) + ۲ پوسته ی سـخت  (فاصله گرفتن پوسته از هم ← ایجاد ۲ بال برای دانه ی گرده ی رسیده)
    ▲تخمک = پارانشیم خورش + یک پوسته + منفذ + سفت
    ▲سلول خورش —(میوز در دومین سال تشکیل تخمک ها (بعد از گذشت یک سال از تشکیل تخمک ها و ورود به سال دوم))—> 4 سلول هاپلوئید ←بـاقی مانـدن یـک سـلول—(چند میتوز)—> آندوسپرمzist2f95541278ارجاع به کتاب سوم فصل ۹: با توجه به مطالب این فصل در می یابید که در نهان دانگان دانه گرده نارس برای تولیـد دانـه گـرده رسـیده ۱ بـار میتـوز انجـام می دهد. (بازدانگان ۲ بار میتوز می کنند.)
ارجاع به کتاب سوم فصل ۹: در این فصل می خوانید که در نهان دانگان «تخمک= پارانشیم خورش + دو پوسته + منفذ سفت» می باشد. (در بازدانگان تخمک ۱ پوسته دارد.)
  ●چرخه زندگی:
zist2f988754نکته ی شکل ۹.۷: به این شکل توجه کنید و نام بخش های مختلف را خوب به خاطر بسپارید.
❸نهان دانگان:
  ●حلقه های گل (از خارج به داخل):
    ▲کاسبرگ: حفاظت از غنچه های گل
    ▲گلبرگ: جلب جانوران گرده افشان
    ▲پرچم ها: تولید دانه های گرده
      ■اجزای پرچم:
        ◆میله
        ◆بساک: محل تولید کیسه ی گرده
    ▲مادگی (شامل یک یا چند برچه):
      ■اجزای برچه:
        ◆تخمدان: بخش متورم انتهایی برچه
        ◆خامه
        ◆کلاله (پر مانند، متورم و چسبناک)
نکته ی شکل ۹.۸: دقت کنید که گل نمایش داده شده، دارای یک مادگی یک برچه ای است.
  ●چند تعریف:
    ▲گل کامل: دارای هر چهار حلقه
    ▲گل ناکامل: فاقد یک یا چند حلقه
    ▲گل دو جنسی: دارای دو حلقه ی پرچم و مادگی
    ▲گل یک جنسی: فاقد یکی از حلقه های پرچم یا مادگی (← گل یک جنسی ناکامل است.)
ارجاع به کتاب سوم فصل ۸: با توجه به مطالب این صفحه گل گیاه نخود فرنگی یک گل دو جنسی است.
  ●گرده افشان ها:
    ▲جانوران:
      ■حشرات:
        ◆زنبور:
          ○تغذیه از شیره و استفاده از گرده ها (منبع غنی پروتئین) برای تغذیه ی نوزادان
          ○شناسایی گل ها از روی بو و سپس از طریق رنگ و شکل
          ○گرده افشانی گل های آبی یا زرد
        ◆حشرات شب: گرده افشانی گل های سفید و دارای رایحه ی قوی
        ◆مگس ها: گرده افشانی گل های دارای بوی شبیه بوی گوشت گندیده
      ■پرندگان: مانند مرغ شهد خوار
      ■خفاش: گرده افشانی گل های سفیدی که در شب باز می شوند.
    ▲باد:
      ■گرده افشانی انواع چمن و بلوط
      ■معمولاً گرده افشانی گل های کوچک، فاقد رنگ درخشان و بوهای قوی و شیره
ارجاع به کتاب دوم فصل ۲: رنگیزه های گلبرگ درون واکوئل مرکزی سلول های آن می باشد.
ارجاع به کتاب پیش دانشگاهی فصل ۶: دراین فصل مطالبی راجع به نوع رابطه گرده افشان و گل (هم یاری) می خوانید. ضمناً می توانید عکس یک مرغ شهدخوار را هم مشاهده کنید.
  ●ویژگی های تولید مثلی نهان دانگان:
    ▲تخمک= پارانشیم خورش + دو پوسته + منفذ سفت
    ▲سلول خورش —(میوز)—> یک سلول باقی می ماند (هاگ) —(۳ بار میتوز)—> کیسه ی رویانی (شامل ۸ هسته ولی ۷ سلول):
      ■وسط کیسه: سلول بزرگ ۲ هسته ای
      ■قطب مجاور سفت: ۱ سلول تخم زا + ۲ سلول دیگر
      ■ قطب دور از سفت: ۳ سلول
    ▲سلول کیسه ی گرده —(میوز)—> دانه ی گرده ی نارس (هاگ) —(۱ بار میتوز)—>  دانه ی گرده رسیده= سلول رویشی (برای تولید لوله ی گرده) + سلول زایشی (تولید ۲ گامت با تقسیم میتوز) + ۲ دیواره (دیواره ی خارجی دارای تزئین های مختلف)
  ●چرخه ی زندگی:
  ●لقاح مضاعف: سلول زایشی—(میتوز)—> 2 گامت نر:
    ▲یک گامت نر + تخم زا ← تخم دیپلوئید (۲n)
    ▲یک گامت نر + سلول دو هسته ای ← سلول تریپلوئید (۳n)—(تقسیم و رشد)—> آلبومن = منبع تغذیه رویان
  ●رویان تشکیل رویان: تخم—(تقسیم نا مساوی)—>
  سلول کوچکتر —(تقسیمات متوالی)—>  توده ی سلولی کروی —(تمایز)—>   رویان
  سلول بزرگتر —(تقسیمات متوالی)—> بخش اتصال دهنده ی رویان به گیاه مادر
  ●بعد از لقاح:
    ▲تخمدان ← میوه
    ▲تخمک ← دانه
    ▲پوسته های تخمک ← پوسته های دانه:
      ■محافظت از رویان در برابر عوامل نامساعد محیطی و صدمات مکانیکی
      ■جلوگیری از رسیدن آب و اکسیژن به رویان ← جلوگیری از رشد سریع رویان دانه درون گیاه مادر
  ●منابع غذایی دانه:
    ▲بازدانگان: آندوسپرم(n)  + لپه (۲n)
    ▲نهان دانگان:
      ■ذرت و گندم: آلبومن(۳n) + لپه (۲n)
      ■حبوبات (لوبیا، نخود و …): لپه (۲n)
  ●لپه ها (برگ های تغییر شکل یافته):
    ▲وظیفه: ذخیره یا انتقال مواد غذایی به رویان
    ▲تعداد:
      ■بازدانگان: تعداد لپه ≥ ۲ (کاج ۸ لپه ای است)
      ■نهان دانگان: تعداد لپه ≤ ۲ (تک لپه ای و دو لپه ای)
ارجاع به کتاب سوم فصل ۹: در این فصل می خوانید که مخروط ها اجتماعی از برگ های تغییر شکل یافته ای هستند که پولک نامیده می شوند.
نکته ی شکل ۹.۱۰: به کلمات لایه مغذی و دانه های گرده نارس در این تصویر خوب توجه بفرمایید.
نکته ی شکل ۹.۱۱: حتماً در ذهن داشته باشید که هر شکل، دانه گرده چه گیاهی است.
ارجاع به کتاب دوم فصل ۱: در این فصل می خوانید که آلبومین یا همان سفیده تخم مرغ یک پروتئین ذخیره ای است. توجه داشـته باشـید کـه آلبـومین را بـا آلبومن اشتباه نکنید.
نکته ی شکل ۹.۱۲: سعی کنید مطالبی را که تاکنون آموخته اید، از روی این شکل دوره کنید.
نکته ی شکل ۹.۱۳: در این شکل به بخش های مختلف رویان یک گیاه دو لپه ای مثل ریشه و ساقه خوب توجه کنید.
نکته ی شکل ۹.۱۴: این شکل، یکی از مهمترین شکل های کتاب است و باید تمام قسمت های مشخص شده در آن را در ذهن داشته باشید. همچنـین سعی کنید که بخش های این ۳ نوع دانه را با هم مقایسه کنید. برای مثال دانه لوبیا (دو لپه) و دانه ذرت (تـک لپـه) بـرگ رویـانی دارند ولی دانه کاج (بازدانه) برگ رویانی ندارد.


۴)تولید مثل غیر جنسی (رویشی)
❶ویژگی ها:
  ●ژنوم فرزندان همانند ژنوم والدین
  ●با استفاده از بخش های رویشی (نه گل)
  ●سرعت زیاد (خزه و چمن با تکثیر رویشی به سرعت پراکنده می شوند.)
❷انواع تولید مثل رویشی:
  ●قطعه قطعه کردن:
    ▲تعریف: استفاده از برگ ها و قطعه های ساقه برای تکثیر گیاه
    ▲مثال: درختان زینتی و درختچه ها، انجیر، سیب زمینی و …
    ▲انواع:
      ■با استفاده از بخش های تخصص یافته:
        ◆ساقه ی رونده:
          ○ویژگی: افقی، بر سطح خاک
          ○مثال: توت فرنگی
        ◆ساقه ی زیرزمینی:
          ○پیاز:
            △ویژگی: ساقه ای بسیار کوتاه با برگ های ضخیم و گوشتی، مخصوص تک لپه ای ها
            △مثال: پیاز خوراکی، نرگس، لاله
          ○ریزوم:
            △ویژگی: ساقه ی زیرزمینی و افقی
            △مثال: زنبق، سرخس
          ○غده:
            △ویژگی: ساقه ی زیر زمینی و گوشتی
            △مثال: سیب زمینی
          ○بنه
      ■با استفاده از بخش های تخصص نیافته:
        ◆قطعه های ساقه ی برگ بیدی
        ◆برگ های بنفشه ی آفریقایی
نکته: تکثیر غلات، حبوبات، سبزیجات و پنبه توسط دانه صورت می گیرد. (نه رویشی)
  ●پیوند زدن:
    ▲تعریف: پیوند ساقه های کوچک و جوان گیاه مطلوب به ساقه های بزرگتر گیاه دیگر
    ▲مثال: درخت های میوه و بادام، گل سرخ های دو رگه
نکته ی شکل ۹.۱۵: به کلمات پیوندک و پایه ی پیوند توجه کنید.
  ●کشت بافت:
    ▲تعریف: کشت قطعه هایی از بافت گیاه در محیط کشت سترون و دارای مواد غذایی ← رشد یک گیاه از هر قطعه
    ▲مثال: ارکیده، سیب زمینی، بسیاری از گیاهان آپارتمانی
ارجاع به کتاب سوم فصل ۱۰: در این فصل می خوانید که از کشت بافت برای تکثیر درختان میوه هم استفاده می شود.
نکته تفکر نقادانه ۹.۳: «برای ازدیاد یک گیاه خاص، به منظور فروش، ترجیح می دهند از بخش های رویشی گیاه استفاده کنند تا دانهء گیاه.»
نکته ی بسیار مهم: گروهی از سؤالاتی که از این فصل طرح می شوند، راجع به همتایی بخش های مختلف انواع گیاهان با یکـدیگر و گروهی دیگر راجع به استقلال و وابستگی گامتوفیت و اسپروفیت در گیاهان مختلف می باشند. لـذا جـدول هـای زیـر را بـه خوبی و با دقت مطالعه کنید.
zist2f9532
zist2f9145


چقدر یادگرفته اید ؟؟؟
سوال های آموزشی: سوال های نهایی ۹۰ تا ۹۵ فصل تولید مثل گیاهی
تست های آموزشی :۱) تست های غیرترکیبی کنکور ۹۰ تا ۹۵ فصل تولید مثل گیاهی

________________________________________
منابع :
۱) جزوه ی آموزشی زیست شناسی ۲ موسسه گزینه دو
________________________________________
مشارکت در تکامل این مطلب:
زیست یاد همیشه در حال تکامل است و خوب می داند که هیچ اثری بدون اشکال نیست. ایرادهای متنی و مطالبی که به نظر شما نامفهوم هستند و توضیحات بیشتری نیاز دارند را از طریق بخش دیدگاه ها برای ما ارسال کنید تا آنها را در به روز رسانی های بعدی برطرف کنیم.
________________________________________
قدردانی از گردآورنده این مطلب:
اگر این مطلب برای شما مفید بود و از اینکه به آن با کیفیت مطلوب دست یافته اید خرسند هستید. می توانید از طریق کمک به موسسه های خیریه زیر از گردآورنده ی این مطلب قدردانی کنید. یکی از اهداف وب سایت کمک آموزشی زیست یاد کمک به موسسه های خیریه می باشد. لینک کمک به موسسه های خیریه :
help2help5

دیدگاه ها

نوشتن نشانی وبسایت الزامی نیست. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*لطفا جای خالی زیر را با یک عدد (مثل:3،2،1...) پر کنید تا ثابت شود شما یک ربات نیستید...

«یادداشت های زیستی» زیست یاد ، خلاصه ی فصل ها مطابق با کتاب های جدید زیست شناسیبیشتر بخوانید...
+