خلاصه فصل: شارش انرژی در جانداران

نظر شما درباره ی این مطلب چیست؟ آیا آن را می پسندید؟

مفاهیم کلیدی در خلاصه فصل:
۱)فتوسنتز
۲)تنفس سلولی
________________________________________
راهنمای زیست یاد :
۱) علایم ترتیب بندی مطالب : ۱) ، ❶ ، ● ، ▲ ، ■ ، ◆ ، ○
۲) مطالب با رنگ: مطالب فصل کتاب درسی:برای دانش آموزان، مطالب مرتبط از فصل های دیگر کتاب های درسی:برای کنکوری ها، مطالب خارج از کتاب های درسی:برای توضیح بیشتر مطالب
________________________________________

۱) فتوسنتز
❶فتوسنتز کنندگان:
  ●گیاهان و جلبک ها ← محل انجام فتوسنتز: کلروپلاست   
  ●برخی باکتری ها محل انجام فتوسنتز : غشاء سلولی
❷موارد استفاده از محصولات فتوسنتز(حاصل تجمع و تغییر بخش هایی از قند ها): تولید:
  ●نشاسته
  ●پروتئین
  ●نوکلوئیک اسید
  ●سایر مولکول های درون سلول
❸مراحل :
  ●مرحله ی اول: جذب انرژی نور خورشید
    ▲محل انجام فرآیندها: غشاء تیلاکوئید
    ▲رنگیزه = ساختار هایی که برخی طول موج ها ر ا جذب و برخی را منعکس می کنند.
      ■کلروفیل:
        ◆اولین رنگیزه ی موثر در فتوسنتز
        ◆جذب بخش اعظم نور آبی و قرمز
        ◆انعکاس نور سبز و زرد← سبز دیده شدن گیاهان
        ◆انواع در گیاهان و جلبک های سبز: a و b
      ■کاروتنوئید:
        ◆بیشتر ، جذب نورهای سبز و آبی
        ◆انعکاس نور های زرد و نارنجی← رنگ های پاییزی
نکته ی شکل ۸.۳: به این شکل مهم و زیر نویس آن خوب دقت کنید. اگر ماکزیمم و مینیمم های ۳ نمودار را در نظر بگیرید. شکل های زیر به دست می آیند:
zistpf85221
    ▲فتوسیستم= دسته های رنگیزه به همراه تعدادی پروتئین در غشای تیلاکوئید(ساختار هایی کیسه شکل و پهن درون کلروپلاست و از جنس     غشای سلولی):
      ■انواع فتوسیستم:
        ◆فتوسیستم Ⅰ: دارای نوع خاصی از کلروفیل a باحداکثر جذب ۷۰۰نانومتر ←P700
        ◆فتوسیستم Ⅱ: دارای نوع خاصی از کلروفیل a با حداکثر جذب ۶۸۰ نانومتر ←P680
      ■ربط فتوسیستم ها:مولکول های حامل الکترون
      ■مراحل: جذب و متمرکز شدن نور روی کلروفیل های P700 و P680 ←افزایش انرژی الکترون← برانگیخته شدن الکترون ترک       فتوسیستم ها← انتقال الکترون فتو سیستم Ⅱ به فتوسیستم Ⅰ و انتقال الکترون حاصل از تجزیه ی آب به فتوسیستم Ⅱ← تولید +H و       گاز اکسیژن درون تیلاکوئید
نکته ی شکل ۸.۴: همان طور که در این شکل می بینید، آنزیم تجزیه کننده ی آب در داخل تیلاکوئید قرار دارد و واکنش تجزیه ی آب عبارتست از:
zistpf8417
  ●مرحله ی دوم: تبدیل نور به انرژی شیمیایی:
    ▲محل انجام فرآیندها: غشاء تیلاکوئید
    ▲تولید ATP: عبور الکترون از زنجیره ی انتقال الکترون بین دو فتو سیستم عبور الکترون از پمپ غشایی (پروتئینی) در بین دو فتو     سیستم مصرف مقداری از انرژی الکترون توسط پمپ برای تلمبه کردن +H به درون تیلاکوئید—(وجود +H حاصل از تجزیه ی آب درون     تیلاکوئید)—>انباشته شدن +H در تیلاکوئید ایجاد شیب غلظت +H بین دو سوی غشای تیلاکوئید خروج +H از تیلاکوئید از طریق     پروتئین های ویژه ای در غشای تیلاکوئید (هم کانال یونی اند و هم آنزیم)← افزودن گروه فسفات به ADP و تولید ATP توسط پروتئین های     ویژه
    ▲تولید NADPH: پیوستن الکترون برانگیخته به +H و +NADP (مولکول گیرنده ی الکترون) در انتهای زنجیره ی انتقال الکترون بعد از دو     فتوسیستم تولید NADPH(مولکول ناقل الکترون)← استفاده از الکترون پر انرژی برای ساخت پیوندهای کربن- هیدروژن در مرحله ی     سوم
نکته ی شکل ۸.۵:در این شکل به این نکته توجه کنید که پروتئین دارای فعالیت ATPسازی، جزء زنجیره ی انتقال الکترون نیست. همچنین همانطور که می دانید در مسیر حرکت الکترون ابتدا فتوسیستم Ⅱقرار گرفته و بعد فتوسیستم Ⅰ.
  ●مرحله ی سوم: ذخیره ی انرژی در ترکیبات آلی
  ●محل انجام فرآیند ها: استروما
  ●تثبیت دی اکسید کربن =استفاده از دی اکسید کربن برای ساخت ترکیبات آلی
    ▲چرخه ی کالوین (گیاهان C3): رایج ترین روش تثبیت دی اکسید کربن
zistpf8510
نکته: واکنش مراحل اول و دوم فتوسنتز واکنش های وابسته به نور و واکنش های مرحله سوم فتوسنتز، واکنش های تاریکی یا مستقل از نور نامیده می شوند.
نکته ی شکل ۸.۶: با توجه به اعدادی که در چرخه نوشته شده این جدول زیر بدست می آید:
zistpf85541
❹عوامل موثر بر فتوسنتز:
  ●نور(محسوس ترین عامل):
    ▲افزایش نور افزایش سرعت فتوسنتز تا حد اشباع شدن همه ی رنگیزه ها
  ●تراکم CO2:
    ▲افزایش تراکم CO2 (تاحدی)← افزایش سرعت فتوسنتز
  ●دما:
    ▲افزایش فتوسنتز در دامنه ی دمایی مناسب برای فعالیت آنزیم ها
❺ تنفس نوری:
  ●ممانعت از ورود CO2 به چرخه ی کالوین← مخالفت با فتوسنتز
  ●افزایش تراکم اکسیژن ←افزایش تنفس نوری و کاهش فتوسنتز
  ●عوامل مناسب برای تنفس نوری: دماهای بالا و شدت های زیاد نور
  ●عدم تولید ATP و اکسیژن و تولید CO2
  ●مراحل:
  O2+ ترکیب ۵ کربنی—(آنزیم روبیسکو(ریبولوزبیس فسفات کربوکسیلاز-اکسیژناز))—>
  ترکیب ۳ کربنی
  ترکیب ۲ کربنی —(خروج از کلروپلاست ←واکنش هایی در میتوکندری و…)—> CO2
ارجاع به کتاب دوم فصل ۶: داشتن روزنه فرورفته و کاهش تعداد روزنه ها در اقلیم خشک وسرد (درختان کاج)، یا گرم (تیره ی کاکتوس) و داشتن کرک روی برگ ها نمونه های سازش های گیاهان برای کاهش تعرق هستند. در گیاهان تیره ی گل ناز، روزنه ها در روز بسته و در شب باز هستند.
❻ فتوسنتز های خاص:
  ●گیاهان C4:
    ▲انواع سلول های میانبرگ
      ■ سلول های غلاف آوندی
        ◆سلول هایی به هم فشرده و کلروپلاست دار
        ◆دور تا دور رگبرگ
      ■سلول های میانبرگ
        ◆در تماس با فضاهای هوادار برگ
        ◆اطراف سلول های غلاف آوندی
zistpf82103.fw
    ▲ویژگی ها:
      ■زیاد بودن تراکم CO2 درون سلول های غلاف آوندی در مقایسه با جو
      ■غلبه بر تنفس نوری و کارایی بالا در دمای بالا، شدت نور زیاد (عوامل مناسب تنفس نوری) و کمبود آب (تقریبا ۲ برابر گیاهان C3)
      ■رشد سریع تر از گیاهان C3در آب و هوای گرم
    ▲مثال: نیشکر، ذرت و گیاهان مقاوم در برابر گرما
  ●گیاهان CAM (متابولیسم اسید کراسولاسه):
    ▲فرآیند مرحله ی سوم فتوسنتز:
    در شب (روزنه ها باز): ورود CO2 به واکوئل← CO2+ترکیب ۳ کربنی اسید آلی ۴ کربنی (اسید کراسولاسه
    در روز (روزنه ها بسته): جدا شدن CO2 از اسید آلی ۴ کربنی (اسید کراسولاسه)← رفتن CO2 به چرخه کالوین (در کلروپلاست)
    ▲ویژگی ها:
      ■کم بودن کارایی فتوسنتز
      ■رشد کند (با وجود امکان بقا در گرمای شدید)
    ▲مثال: گیاهان بیابانی مانند کاکتوس و گیاهان ساکن اکوسیستم های خشک و بسیار خشک
ارجاع به کتاب دوم فصل ۶: « در گیاهان تیره گل ناز ، روزنه ها در روز بسته و درشب باز هستند.»
نکته: شدت فتوسنتز: C3> C4> CAM
نکته شکل ۸.۸: همانطور که مشاهده می کنید. در گیاهان CAM ،سلول های غلاف آوندی وجود ندارد.
نکته ی فعالیت: به این جمله توجه کنید:«بعضی گیاهان گلدانی در نور کم رشد می کنند، اما بعضی از آن ها به نور شدید نیاز دارند.» و نیز «بین سلول های غلاف آوندی فضای سلولی یافت نمی شود و این سلول ها به هم فشرده اند.»
نکته ی فعالیت: نمودارهای این فعالیت فوق العاده مهم هستند. همچنین پاسخ سوال ۲ که سوال مهمی می باشد، این است که گیاه ۱، گیاهی C4 و گیاه ۲، گیاهی C3 است. چرا که در شدت های نور بیشتر هم، گیاه ۱ قادر به فتوسنتز می باشد و بر اساس همین استدلال گیاه ۲، گیاهی C3 است.
عمیق تر یادبگیرید:
ویدیوهای آموزشی : ❶ انتقال الکترون فتوسنتزی و سنتز ATP،❷ چرخه ی کالوین


۲)تنفس سلولی
❶مفهوم:
  ●مجموعه ای از واکنش های آنزیمی برای تبدیل انرژی موجود در ترکیبات آلی مخصوصا قند به ATP
  ●انواع:
    ▲هوازی نیازمند O2
    ▲بی هوازی← بدون نیاز به O2
❷روش تولید ATP:
  ●در سطح پیش ماده: انتقال فسفات از مولکول فسفات دار به ADP تا به ATP تبدیل شود(مانند مقداری از ATP حاصل از گلیکولیز).
  ●زنجیره ی انتقال الکترون در میتوکندری: با استفاده از فسفات معدنی و انرژی حاصل از انتقال الکترون
ارجاع به کتاب دوم فصل ۲: آنزیم های سازنده ی ATP درون غشای درونی و نیز بر سطح آن جای گرفته اند. همچنین بسیاری از واکنش های شیمیایی مربوط به تنفس سلولی، درون ماتریکس رخ می دهند.
❸اولویت در استفاده از مواد به عنوان سوخت: گلوکز (کربوهیدرات)= سوخت اولیه —(کمبود گلوکز)—> شکستن مولکول های چربی—(کمبود چربی)—> استفاده از پروتئین ها و نوکلئیک اسیدها برای تولید ATP
❹ مراحل تنفس سلولی
  ●گلیکولیز: تبدیل گلوکز به دو مولکول سه کربنه به نام پیرووات
    ▲مراحل
zistpf8741
    ▲ویژگی: بدون حضور اکسیژن
    ▲محل انجام: سیتوپلاسم
    ▲بازده: ۲ATP + 2NADH
  ● از گلیکولیز به کربس (در صورت وجود اکسیژن):
    ▲مراحل تبدیل پیرووات به استیل کوآنزیم A:
zistpf8716
    ▲نکته: بنیان استیل ترکیبی ۲ کربنی است.
    ▲محل انجام:
      ■در سلول های یوکاریوتی: میتوکندری
      ■در سلول های پروکاریوتی :غشای سلولی
    ▲بازده: ۲NADH
  ● چرخهء کربس:
    ▲مراحل چرخهء کربس:
zistpf8753
    ▲محل انجام:
      ■در سلول های یوکاریوتی: میتوکندری
      ■در سلول های پروکاریوتی : غشای سلولی
    ▲بازده: ۲ATP + 2FADH2 + 6NADH
نکته تفکر نقادانه: به این جمله خوب دقت کنید: « آنزیمی که در تبدیل پیرووات به استیل کوآنزیم A کمک می کند ، نیاز به ویتامین B1(تیامین) نیاز دارد. تیامین در بدن انسان ساخته نمی شود.»
  ● زنجیره انتقال الکترون:
    ▲ مراحل: عبور الکترون های مولکول های FADH2 و NADH از زنجیره ی انتقال الکترون تلمبه کردن یون های +H از بخش داخلی     میتوکندری به فضای بین دو غشا با استفاده از انرژی الکترون ها←تجمع +H بین دو غشا← ایجاد شیب غلظت بین دو غشا← عبور +H از نوعی     پروتئین ویژه و ورود به بخش داخلی میتوکندری←تبدیل ADP به ATP توسط پروتئین ویژه اتصال یون های هیدروژن و الکترون ها به     مولکول های اکسیژن ( آخرین پذیرنده ی الکترون)← تشکیل مولکول های آب
    ▲محل زنجیره ی انتقال الکترون:
      ■در سلول های یوکاریوتی: غشای داخلی میتوکندری
      ■در سلول های پروکاریوتی: غشای سلولی
    ▲بازده =
      ■به ازای یک مولکول NADH  ←مولکول ۳ATP
      ■به ازای یک مولکول FADH2  ←مولکول ۲ATP
    ▲بازده کل:
      ■گلیکولیز: ۲ATP + 2NADH  ←معمولا ۸ATP
      ■از گلیکولیز به کربس: ۲NADH ←مولکول ۶ATP
      ■چرخه کربس: ۲۴ATP ۶NADH +2FADH2 +2ATP
      بازده کل تنفس هوازی ≅ ۳۸ATP
❺ مراحل تنفس بی هوازی
  ●تخمیر:
    ▲تعریف: بازسازی +NAD با استفاده از یک پذیرنده ی آلی هیدروژن= تجزیه ی گلوکز در عدم حضور اکسیژن
    ▲هدف : در عدم حضور اکسیژن +NAD را به طریقی بازسازی کند تا گلیکولیز صورت بگیرد.
    ▲نکته: باکتری ها بیش از ۱۲ نوع تخمیر انجام می دهند.
    ▲انواع مهم تخمیر:
      ■تخمیر لاکتیک اسید:
        ◆مراحل
zistpf879
        ◆موارد استفاده:
          ○بعضی باکتری ها و قارچ ها← تولید ماست و پنیر
          ○سلول های ماهیچه ای در کمبود اکسیژن
      ■تخمیر الکلی:
        ◆مراحل:
zistpf8001
        ◆موارد استفاده:
          ○مخمرهای نانوایی← الکل با غلظت بالای ۱۲ درصد بر ای آنها سمی و کشنده است.
عمیق تر یادبگیرید:
ویدیوهای آموزشی :❸گلیکولیز، ❹چرخه ی کربس، ❺چگونه +NAD کار می کند؟،❻سیستم انتقال الکترون و سنتز ATP در میتوکندری ،❼پمپ پروتونی و ATP سنتاز،❽زنجیره انتقال الکترون در باکتری ها


چقدر یادگرفته اید ؟؟؟
سوال های آموزشی: سوال های نهایی ۹۲ تا ۹۵ فصل شارش انرژی در جانداران
تست های آموزشی :۱) تست های غیرترکیبی کنکور ۹۰ تا ۹۵ فصل شارش انرژی در جانداران

________________________________________
منابع :
۱) جزوه ی آموزشی زیست شناسی پیش دانشگاهی موسسه گزینه دو (با کمی تغییر)
________________________________________
مشارکت در تکامل این مطلب:
زیست یاد همیشه در حال تکامل است و خوب می داند که هیچ اثری بدون اشکال نیست. ایرادهای متنی و مطالبی که به نظر شما نامفهوم هستند و توضیحات بیشتری نیاز دارند را از طریق بخش دیدگاه ها برای ما ارسال کنید تا آنها را در به روز رسانی های بعدی برطرف کنیم.
________________________________________
قدردانی از گردآورنده این مطلب:
اگر این مطلب برای شما مفید بود و از اینکه به آن با کیفیت مطلوب دست یافته اید خرسند هستید. می توانید از طریق کمک به موسسه های خیریه زیر از گردآورنده ی این مطلب قدردانی کنید. یکی از اهداف وب سایت کمک آموزشی زیست یاد کمک به موسسه های خیریه می باشد. لینک کمک به موسسه های خیریه :
help2help5

21 دیدگاه در“خلاصه فصل: شارش انرژی در جانداران

  • ۱۳۹۶/۰۱/۱۹ در۲۳:۰۸
    پیوند یکتا

    این که خلاصه نیست،کل کتابو کپی کردین

    پاسخ
  • ۱۳۹۶/۰۲/۳۱ در۲۲:۲۷
    پیوند یکتا

    ممنون ار خلاصتون میتونم برای امتحان نهایی همین خلاصه رو بخونم کافیه

    پاسخ
    • ۱۳۹۶/۰۳/۰۲ در۰۰:۰۷
      پیوند یکتا

      سپاس
      اگه وقت دارین حتما کنار مطالعه ی کتاب، خلاصه ها رو مطالعه کنید…اینطوری عمیق تر یاد می گیرین
      و اینکه هیچ وقت کتاب تون که مرجع اصلیه، کنار نذارین 🙂

      پاسخ
  • ۱۳۹۶/۰۳/۰۴ در۱۰:۲۳
    پیوند یکتا

    من هیچی از کتاب برا امتحان نهایی نخوندم و وقتم کمه تصمیم گرفتم همین خلاصه هارو بخونم چون فکر میکنم هیچی از قلم نیفتاده

    پاسخ
  • ۱۳۹۶/۰۳/۰۵ در۰۸:۳۳
    پیوند یکتا

    سلام من اگه از روی همین خلاصه ها بخونم خوبه؟اخه وقتم کمه و حجم کتاب زیاد ممنون میشم سریع جوابمو بدین💞✋

    پاسخ
    • ۱۳۹۶/۰۳/۰۵ در۰۸:۳۹
      پیوند یکتا

      سلام
      خلاصه ها بیشتر مطالب کتاب رو پوشش دادن.
      تصمیم با خود شماست.

      پاسخ
  • ۱۳۹۶/۰۳/۰۵ در۰۸:۴۷
    پیوند یکتا

    من الان دارم میخونم میتونم به سوالات نهایی سال های قبل جواب بدم پس موردی نیست؟؟

    پاسخ
    • ۱۳۹۶/۰۳/۰۵ در۰۹:۲۹
      پیوند یکتا

      عرض کردم تصمیم با خود شماست…
      اگر وقت شما برای مطالعه کمه باید عاقلانه ترین تصمیم رو بگیرین.
      موفق باشین

      پاسخ
    • ۱۳۹۶/۰۳/۰۵ در۲۱:۳۷
      پیوند یکتا

      نه هنوز …انشالا به زودی بخش پرسش و پاسخ به وب سایت اضافه میشه

      پاسخ
  • ۱۳۹۶/۰۳/۱۴ در۱۵:۵۳
    پیوند یکتا

    خلاصه نویسیتون خیلی عالیه ….کلا سایتتون خیلی مفید و عالیه. خوش شانس بودم که پیداش کردم ☺

    پاسخ
  • ۱۳۹۶/۰۴/۲۵ در۲۱:۱۱
    پیوند یکتا

    وای عالیه این خلاصه ها
    واقعا ممنونم خیر ببینید

    پاسخ
  • ۱۳۹۶/۱۲/۰۳ در۱۳:۳۳
    پیوند یکتا

    خلاصه هاتون عالیه خیلی کمکم کرد خیلی ممنون

    پاسخ
  • ۱۳۹۶/۱۲/۰۶ در۱۰:۱۰
    پیوند یکتا

    سلام تشکر از سایت فوق العاده زیستی کشور. هرمطلبی میخونم میام اینجا از ویدئو ها و مطالب کمک میگیرم ولی چند وقتیه متاسفانه قابلیت دانلود ویدئو هاتون رو برداشتین .

    پاسخ
  • ۱۳۹۶/۱۲/۱۷ در۱۴:۱۳
    پیوند یکتا

    شما عااااالی هستید. واااقعا خوشحالم سایتتونو پیدا کردم. امسال کنکور دارم.هر فصلی رو میخونم حتما میام اینجا هم کلی نکته خوب میبینم.
    توی همین فصل کلی با حساب کتابا گیج شده بودم نوشته شما کمکم کرد
    خداوند بهتون خیر دنیا و آخرت رو بده انشالله

    پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نوشتن نشانی وبسایت الزامی نیست. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*لطفا جای خالی زیر را با یک عدد (مثل:3،2،1...) پر کنید تا ثابت شود شما یک ربات نیستید...

زیست یاد را در پیام رسان تلگرام دنبال کنید...عضویت در کانال تلگرامی زیست یاد
+