خلاصه فصل: شارش انرژی در جانداران

نظر شما درباره ی این مطلب چیست؟ آیا آن را می پسندید؟
58+

مفاهیم کلیدی در خلاصه فصل:
۱)فتوسنتز
۲)تنفس سلولی
________________________________________
راهنمای زیست یاد :
۱) علایم ترتیب بندی مطالب : ۱) ، ❶ ، ● ، ▲ ، ■ ، ◆ ، ○
۲) مطالب با رنگ: مطالب فصل کتاب درسی:برای دانش آموزان، مطالب مرتبط از فصل های دیگر کتاب های درسی:برای کنکوری ها، مطالب خارج از کتاب های درسی:برای توضیح بیشتر مطالب
________________________________________

۱) فتوسنتز
❶فتوسنتز کنندگان:
  ●گیاهان و جلبک ها ← محل انجام فتوسنتز: کلروپلاست   
  ●برخی باکتری ها محل انجام فتوسنتز : غشاء سلولی
❷موارد استفاده از محصولات فتوسنتز(حاصل تجمع و تغییر بخش هایی از قند ها): تولید:
  ●نشاسته
  ●پروتئین
  ●نوکلوئیک اسید
  ●سایر مولکول های درون سلول
❸مراحل :
  ●مرحله ی اول: جذب انرژی نور خورشید
    ▲محل انجام فرآیندها: غشاء تیلاکوئید
    ▲رنگیزه = ساختار هایی که برخی طول موج ها ر ا جذب و برخی را منعکس می کنند.
      ■کلروفیل:
        ◆اولین رنگیزه ی موثر در فتوسنتز
        ◆جذب بخش اعظم نور آبی و قرمز
        ◆انعکاس نور سبز و زرد← سبز دیده شدن گیاهان
        ◆انواع در گیاهان و جلبک های سبز: a و b
      ■کاروتنوئید:
        ◆بیشتر ، جذب نورهای سبز و آبی
        ◆انعکاس نور های زرد و نارنجی← رنگ های پاییزی
نکته ی شکل ۸٫۳: به این شکل مهم و زیر نویس آن خوب دقت کنید. اگر ماکزیمم و مینیمم های ۳ نمودار را در نظر بگیرید. شکل های زیر به دست می آیند:
zistpf85221
    ▲فتوسیستم= دسته های رنگیزه به همراه تعدادی پروتئین در غشای تیلاکوئید(ساختار هایی کیسه شکل و پهن درون کلروپلاست و از جنس     غشای سلولی):
      ■انواع فتوسیستم:
        ◆فتوسیستم Ⅰ: دارای نوع خاصی از کلروفیل a باحداکثر جذب ۷۰۰نانومتر ←P700
        ◆فتوسیستم Ⅱ: دارای نوع خاصی از کلروفیل a با حداکثر جذب ۶۸۰ نانومتر ←P680
      ■ربط فتوسیستم ها:مولکول های حامل الکترون
      ■مراحل: جذب و متمرکز شدن نور روی کلروفیل های P700 و P680 ←افزایش انرژی الکترون← برانگیخته شدن الکترون ترک       فتوسیستم ها← انتقال الکترون فتو سیستم Ⅱ به فتوسیستم Ⅰ و انتقال الکترون حاصل از تجزیه ی آب به فتوسیستم Ⅱ← تولید +H و       گاز اکسیژن درون تیلاکوئید
نکته ی شکل ۸٫۴: همان طور که در این شکل می بینید، آنزیم تجزیه کننده ی آب در داخل تیلاکوئید قرار دارد و واکنش تجزیه ی آب عبارتست از:
zistpf8417
  ●مرحله ی دوم: تبدیل نور به انرژی شیمیایی:
    ▲محل انجام فرآیندها: غشاء تیلاکوئید
    ▲تولید ATP: عبور الکترون از زنجیره ی انتقال الکترون بین دو فتو سیستم عبور الکترون از پمپ غشایی (پروتئینی) در بین دو فتو     سیستم مصرف مقداری از انرژی الکترون توسط پمپ برای تلمبه کردن +H به درون تیلاکوئید—(وجود +H حاصل از تجزیه ی آب درون     تیلاکوئید)—>انباشته شدن +H در تیلاکوئید ایجاد شیب غلظت +H بین دو سوی غشای تیلاکوئید خروج +H از تیلاکوئید از طریق     پروتئین های ویژه ای در غشای تیلاکوئید (هم کانال یونی اند و هم آنزیم)← افزودن گروه فسفات به ADP و تولید ATP توسط پروتئین های     ویژه
    ▲تولید NADPH: پیوستن الکترون برانگیخته به +H و +NADP (مولکول گیرنده ی الکترون) در انتهای زنجیره ی انتقال الکترون بعد از دو     فتوسیستم تولید NADPH(مولکول ناقل الکترون)← استفاده از الکترون پر انرژی برای ساخت پیوندهای کربن- هیدروژن در مرحله ی     سوم
نکته ی شکل ۸٫۵:در این شکل به این نکته توجه کنید که پروتئین دارای فعالیت ATPسازی، جزء زنجیره ی انتقال الکترون نیست. همچنین همانطور که می دانید در مسیر حرکت الکترون ابتدا فتوسیستم Ⅱقرار گرفته و بعد فتوسیستم Ⅰ.
  ●مرحله ی سوم: ذخیره ی انرژی در ترکیبات آلی
  ●محل انجام فرآیند ها: استروما
  ●تثبیت دی اکسید کربن =استفاده از دی اکسید کربن برای ساخت ترکیبات آلی
    ▲چرخه ی کالوین (گیاهان C3): رایج ترین روش تثبیت دی اکسید کربن
zistpf8510
نکته: واکنش مراحل اول و دوم فتوسنتز واکنش های وابسته به نور و واکنش های مرحله سوم فتوسنتز، واکنش های تاریکی یا مستقل از نور نامیده می شوند.
نکته ی شکل ۸٫۶: با توجه به اعدادی که در چرخه نوشته شده این جدول زیر بدست می آید:
zistpf85541
❹عوامل موثر بر فتوسنتز:
  ●نور(محسوس ترین عامل):
    ▲افزایش نور افزایش سرعت فتوسنتز تا حد اشباع شدن همه ی رنگیزه ها
  ●تراکم CO2:
    ▲افزایش تراکم CO2 (تاحدی)← افزایش سرعت فتوسنتز
  ●دما:
    ▲افزایش فتوسنتز در دامنه ی دمایی مناسب برای فعالیت آنزیم ها
❺ تنفس نوری:
  ●ممانعت از ورود CO2 به چرخه ی کالوین← مخالفت با فتوسنتز
  ●افزایش تراکم اکسیژن ←افزایش تنفس نوری و کاهش فتوسنتز
  ●عوامل مناسب برای تنفس نوری: دماهای بالا و شدت های زیاد نور
  ●عدم تولید ATP و اکسیژن و تولید CO2
  ●مراحل:
  O2+ ترکیب ۵ کربنی—(آنزیم روبیسکو(ریبولوزبیس فسفات کربوکسیلاز-اکسیژناز))—>
  ترکیب ۳ کربنی
  ترکیب ۲ کربنی —(خروج از کلروپلاست ←واکنش هایی در میتوکندری و…)—> CO2
ارجاع به کتاب دوم فصل ۶: داشتن روزنه فرورفته و کاهش تعداد روزنه ها در اقلیم خشک وسرد (درختان کاج)، یا گرم (تیره ی کاکتوس) و داشتن کرک روی برگ ها نمونه های سازش های گیاهان برای کاهش تعرق هستند. در گیاهان تیره ی گل ناز، روزنه ها در روز بسته و در شب باز هستند.
❻ فتوسنتز های خاص:
  ●گیاهان C4:
    ▲انواع سلول های میانبرگ
      ■ سلول های غلاف آوندی
        ◆سلول هایی به هم فشرده و کلروپلاست دار
        ◆دور تا دور رگبرگ
      ■سلول های میانبرگ
        ◆در تماس با فضاهای هوادار برگ
        ◆اطراف سلول های غلاف آوندی
zistpf82103.fw
    ▲ویژگی ها:
      ■زیاد بودن تراکم CO2 درون سلول های غلاف آوندی در مقایسه با جو
      ■غلبه بر تنفس نوری و کارایی بالا در دمای بالا، شدت نور زیاد (عوامل مناسب تنفس نوری) و کمبود آب (تقریبا ۲ برابر گیاهان C3)
      ■رشد سریع تر از گیاهان C3در آب و هوای گرم
    ▲مثال: نیشکر، ذرت و گیاهان مقاوم در برابر گرما
  ●گیاهان CAM (متابولیسم اسید کراسولاسه):
    ▲فرآیند مرحله ی سوم فتوسنتز:
    در شب (روزنه ها باز): ورود CO2 به واکوئل← CO2+ترکیب ۳ کربنی اسید آلی ۴ کربنی (اسید کراسولاسه
    در روز (روزنه ها بسته): جدا شدن CO2 از اسید آلی ۴ کربنی (اسید کراسولاسه)← رفتن CO2 به چرخه کالوین (در کلروپلاست)
    ▲ویژگی ها:
      ■کم بودن کارایی فتوسنتز
      ■رشد کند (با وجود امکان بقا در گرمای شدید)
    ▲مثال: گیاهان بیابانی مانند کاکتوس و گیاهان ساکن اکوسیستم های خشک و بسیار خشک
ارجاع به کتاب دوم فصل ۶: « در گیاهان تیره گل ناز ، روزنه ها در روز بسته و درشب باز هستند.»
نکته: شدت فتوسنتز: C3> C4> CAM
نکته شکل ۸٫۸: همانطور که مشاهده می کنید. در گیاهان CAM ،سلول های غلاف آوندی وجود ندارد.
نکته ی فعالیت: به این جمله توجه کنید:«بعضی گیاهان گلدانی در نور کم رشد می کنند، اما بعضی از آن ها به نور شدید نیاز دارند.» و نیز «بین سلول های غلاف آوندی فضای سلولی یافت نمی شود و این سلول ها به هم فشرده اند.»
نکته ی فعالیت: نمودارهای این فعالیت فوق العاده مهم هستند. همچنین پاسخ سوال ۲ که سوال مهمی می باشد، این است که گیاه ۱، گیاهی C4 و گیاه ۲، گیاهی C3 است. چرا که در شدت های نور بیشتر هم، گیاه ۱ قادر به فتوسنتز می باشد و بر اساس همین استدلال گیاه ۲، گیاهی C3 است.
عمیق تر یادبگیرید:
ویدیوهای آموزشی : ❶ انتقال الکترون فتوسنتزی و سنتز ATP،❷ چرخه ی کالوین


۲)تنفس سلولی
❶مفهوم:
  ●مجموعه ای از واکنش های آنزیمی برای تبدیل انرژی موجود در ترکیبات آلی مخصوصا قند به ATP
  ●انواع:
    ▲هوازی نیازمند O2
    ▲بی هوازی← بدون نیاز به O2
❷روش تولید ATP:
  ●در سطح پیش ماده: انتقال فسفات از مولکول فسفات دار به ADP تا به ATP تبدیل شود(مانند مقداری از ATP حاصل از گلیکولیز).
  ●زنجیره ی انتقال الکترون در میتوکندری: با استفاده از فسفات معدنی و انرژی حاصل از انتقال الکترون
ارجاع به کتاب دوم فصل ۲: آنزیم های سازنده ی ATP درون غشای درونی و نیز بر سطح آن جای گرفته اند. همچنین بسیاری از واکنش های شیمیایی مربوط به تنفس سلولی، درون ماتریکس رخ می دهند.
❸اولویت در استفاده از مواد به عنوان سوخت: گلوکز (کربوهیدرات)= سوخت اولیه —(کمبود گلوکز)—> شکستن مولکول های چربی—(کمبود چربی)—> استفاده از پروتئین ها و نوکلئیک اسیدها برای تولید ATP
❹ مراحل تنفس سلولی
  ●گلیکولیز: تبدیل گلوکز به دو مولکول سه کربنه به نام پیرووات
    ▲مراحل
zistpf8741
    ▲ویژگی: بدون حضور اکسیژن
    ▲محل انجام: سیتوپلاسم
    ▲بازده: ۲ATP + 2NADH
  ● از گلیکولیز به کربس (در صورت وجود اکسیژن):
    ▲مراحل تبدیل پیرووات به استیل کوآنزیم A:
zistpf8716
    ▲نکته: بنیان استیل ترکیبی ۲ کربنی است.
    ▲محل انجام:
      ■در سلول های یوکاریوتی: میتوکندری
      ■در سلول های پروکاریوتی :غشای سلولی
    ▲بازده: ۲NADH
  ● چرخهء کربس:
    ▲مراحل چرخهء کربس:
zistpf8753
    ▲محل انجام:
      ■در سلول های یوکاریوتی: میتوکندری
      ■در سلول های پروکاریوتی : غشای سلولی
    ▲بازده: ۲ATP + 2FADH2 + 6NADH
نکته تفکر نقادانه: به این جمله خوب دقت کنید: « آنزیمی که در تبدیل پیرووات به استیل کوآنزیم A کمک می کند ، نیاز به ویتامین B1(تیامین) نیاز دارد. تیامین در بدن انسان ساخته نمی شود.»
  ● زنجیره انتقال الکترون:
    ▲ مراحل: عبور الکترون های مولکول های FADH2 و NADH از زنجیره ی انتقال الکترون تلمبه کردن یون های +H از بخش داخلی     میتوکندری به فضای بین دو غشا با استفاده از انرژی الکترون ها←تجمع +H بین دو غشا← ایجاد شیب غلظت بین دو غشا← عبور +H از نوعی     پروتئین ویژه و ورود به بخش داخلی میتوکندری←تبدیل ADP به ATP توسط پروتئین ویژه اتصال یون های هیدروژن و الکترون ها به     مولکول های اکسیژن ( آخرین پذیرنده ی الکترون)← تشکیل مولکول های آب
    ▲محل زنجیره ی انتقال الکترون:
      ■در سلول های یوکاریوتی: غشای داخلی میتوکندری
      ■در سلول های پروکاریوتی: غشای سلولی
    ▲بازده =
      ■به ازای یک مولکول NADH  ←مولکول ۳ATP
      ■به ازای یک مولکول FADH2  ←مولکول ۲ATP
    ▲بازده کل:
      ■گلیکولیز: ۲ATP + 2NADH  ←معمولا ۸ATP
      ■از گلیکولیز به کربس: ۲NADH ←مولکول ۶ATP
      ■چرخه کربس: ۲۴ATP ۶NADH +2FADH2 +2ATP
      بازده کل تنفس هوازی ≅ ۳۸ATP
❺ مراحل تنفس بی هوازی
  ●تخمیر:
    ▲تعریف: بازسازی +NAD با استفاده از یک پذیرنده ی آلی هیدروژن= تجزیه ی گلوکز در عدم حضور اکسیژن
    ▲هدف : در عدم حضور اکسیژن +NAD را به طریقی بازسازی کند تا گلیکولیز صورت بگیرد.
    ▲نکته: باکتری ها بیش از ۱۲ نوع تخمیر انجام می دهند.
    ▲انواع مهم تخمیر:
      ■تخمیر لاکتیک اسید:
        ◆مراحل
zistpf879
        ◆موارد استفاده:
          ○بعضی باکتری ها و قارچ ها← تولید ماست و پنیر
          ○سلول های ماهیچه ای در کمبود اکسیژن
      ■تخمیر الکلی:
        ◆مراحل:
zistpf8001
        ◆موارد استفاده:
          ○مخمرهای نانوایی← الکل با غلظت بالای ۱۲ درصد بر ای آنها سمی و کشنده است.
عمیق تر یادبگیرید:
ویدیوهای آموزشی :❸گلیکولیز، ❹چرخه ی کربس، ❺چگونه +NAD کار می کند؟،❻سیستم انتقال الکترون و سنتز ATP در میتوکندری ،❼پمپ پروتونی و ATP سنتاز،❽زنجیره انتقال الکترون در باکتری ها


چقدر یادگرفته اید ؟؟؟
سوال های آموزشی: سوال های نهایی ۹۲ تا ۹۵ فصل شارش انرژی در جانداران
تست های آموزشی :۱) تست های غیرترکیبی کنکور ۹۰ تا ۹۵ فصل شارش انرژی در جانداران

________________________________________
منابع :
۱) جزوه ی آموزشی زیست شناسی پیش دانشگاهی موسسه گزینه دو (با کمی تغییر)
________________________________________
مشارکت در تکامل این مطلب:
زیست یاد همیشه در حال تکامل است و خوب می داند که هیچ اثری بدون اشکال نیست. ایرادهای متنی و مطالبی که به نظر شما نامفهوم هستند و توضیحات بیشتری نیاز دارند را از طریق بخش دیدگاه ها برای ما ارسال کنید تا آنها را در به روز رسانی های بعدی برطرف کنیم.
________________________________________
قدردانی از گردآورنده این مطلب:
اگر این مطلب برای شما مفید بود و از اینکه به آن با کیفیت مطلوب دست یافته اید خرسند هستید. می توانید از طریق کمک به موسسه های خیریه زیر از گردآورنده ی این مطلب قدردانی کنید. یکی از اهداف وب سایت کمک آموزشی زیست یاد کمک به موسسه های خیریه می باشد. لینک کمک به موسسه های خیریه :
help2help5

18 دیدگاه در“خلاصه فصل: شارش انرژی در جانداران

  • ۱۳۹۶/۰۱/۱۹ در۲۳:۰۸
    پیوند یکتا

    این که خلاصه نیست،کل کتابو کپی کردین

    پاسخ
  • ۱۳۹۶/۰۲/۳۱ در۲۲:۲۷
    پیوند یکتا

    ممنون ار خلاصتون میتونم برای امتحان نهایی همین خلاصه رو بخونم کافیه

    پاسخ
    • ۱۳۹۶/۰۳/۰۲ در۰۰:۰۷
      پیوند یکتا

      سپاس
      اگه وقت دارین حتما کنار مطالعه ی کتاب، خلاصه ها رو مطالعه کنید…اینطوری عمیق تر یاد می گیرین
      و اینکه هیچ وقت کتاب تون که مرجع اصلیه، کنار نذارین 🙂

      پاسخ
  • ۱۳۹۶/۰۳/۰۴ در۱۰:۲۳
    پیوند یکتا

    من هیچی از کتاب برا امتحان نهایی نخوندم و وقتم کمه تصمیم گرفتم همین خلاصه هارو بخونم چون فکر میکنم هیچی از قلم نیفتاده

    پاسخ
  • ۱۳۹۶/۰۳/۰۵ در۰۸:۳۳
    پیوند یکتا

    سلام من اگه از روی همین خلاصه ها بخونم خوبه؟اخه وقتم کمه و حجم کتاب زیاد ممنون میشم سریع جوابمو بدین💞✋

    پاسخ
    • ۱۳۹۶/۰۳/۰۵ در۰۸:۳۹
      پیوند یکتا

      سلام
      خلاصه ها بیشتر مطالب کتاب رو پوشش دادن.
      تصمیم با خود شماست.

      پاسخ
  • ۱۳۹۶/۰۳/۰۵ در۰۸:۴۷
    پیوند یکتا

    من الان دارم میخونم میتونم به سوالات نهایی سال های قبل جواب بدم پس موردی نیست؟؟

    پاسخ
    • ۱۳۹۶/۰۳/۰۵ در۰۹:۲۹
      پیوند یکتا

      عرض کردم تصمیم با خود شماست…
      اگر وقت شما برای مطالعه کمه باید عاقلانه ترین تصمیم رو بگیرین.
      موفق باشین

      پاسخ
    • ۱۳۹۶/۰۳/۰۵ در۲۱:۳۷
      پیوند یکتا

      نه هنوز …انشالا به زودی بخش پرسش و پاسخ به وب سایت اضافه میشه

      پاسخ
  • ۱۳۹۶/۰۳/۱۴ در۱۵:۵۳
    پیوند یکتا

    خلاصه نویسیتون خیلی عالیه ….کلا سایتتون خیلی مفید و عالیه. خوش شانس بودم که پیداش کردم ☺

    پاسخ
  • ۱۳۹۶/۰۴/۲۵ در۲۱:۱۱
    پیوند یکتا

    وای عالیه این خلاصه ها
    واقعا ممنونم خیر ببینید

    پاسخ

دیدگاه ها

نوشتن نشانی وبسایت الزامی نیست. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*لطفا جای خالی زیر را با یک عدد (مثل:3،2،1...) پر کنید تا ثابت شود شما یک ربات نیستید...