خلاصه فصل: گردش مواد (در جانوران)

نظر شما درباره ی این مطلب چیست؟ آیا آن را می پسندید؟

مفاهیم کلیدی در خلاصه فصل :
۱)گوناگونی دستگاه گردش مواد در جانوران
۲)دستگاه گردش خون انسان
۳)قلب
۴)رگ ها
۵)خون (حدود ۸% وزن بدن)
۶)دستگاه لنفاوی
________________________________________
راهنمای زیست یاد :
۱) علایم ترتیب بندی مطالب : ۱) ، ❶ ، ● ، ▲ ، ■ ، ◆ ، ○
۲) مطالب با رنگ: مطالب فصل کتاب درسی:برای دانش آموزان، مطالب مرتبط از فصل های دیگر کتاب های درسی:برای کنکوری ها، مطالب خارج از کتاب های درسی:برای توضیح بیشتر مطالب
________________________________________

۱)گوناگونی دستگاه گردش مواد در جانوران
❶دستگاه گردش خون و خون :
  ●ندارند:
    ▲پیکر متشکل از ۳ یا ۲ لایه سلول
    ▲مثال: کیسه تنان (عروس دریایی، هیدر، مرجان و شقایق دریایی)
  ●دارند :
    ▲باز
      ■گردش مستقیم خون بین سلول ها
      ■دارای همولنف (در نقش خون، مایع میان بافتی و لنف)
      ■مثال: بسیاری بی مهرگان ( عنکبوتیان، حشرات:ملخ و سخت پوستان:خرچنگ دراز)
    ▲بسته:
      ■انواع:
        ◆ساده: خون از شش ها دیگر به قلب باز نمی گردد ← ماهی
        ◆مضاعف: دارای گردش خون کوچک (ششی) و بزرگ (عمومی) ← سایر مهره داران
      ■مثال: در بعضی بی مهرگان و همه ی مهره داران
❷چند مثال:
  ●عروس دریایی :
    ▲دارای ساده ترین نوع دستگاه گردش مواد
    ▲سلول های پوشاننده ی لوله های عبور آب: مژکدار
  ●ملخ (باز):
    ▲دارای قلب لوله ای ۶ قسمتی منفذ دار
    ▲ورود خون به قلب از طریق منافذ در زمان استراحت
    ▲هنگام انقباض قلب، منافذ بسته اند
    ▲حرکت ماهیچه های بدن ← راندن خون به بخش های عقبی
ارجاع به کتاب دوم فصل۵: در این فصل خواندید که تنفس در حشرات از نوع تنفس نایی است و چون ملخ هم یک حشره است پس تنفس ملخ نایی می باشد و لذا خون ملخ فاقد فعالیت انتقال گازهای تنفسی است .
  ●خرچنگ دراز (باز) :
    ▲دارای: ۱ سرخرگ پشتی، ۱ سرخرگ شکمی و ۱ سیاهرگ شکمی
    ▲دارای قلب دریچه دار
نکته ی شکل ۶.۲: همان طور که در قسمت بالا و سمت چپ این شکل مشاهده می کنید، همواره خون تمیز وارد قلب خرچنگ دراز می شود و یا به عبارت دیگر خون ابتدا از آبشش خرچنگ دراز می گذرد و سپس از قلب او عبور می کند (درواقع آبشش در محل تلاقی رنگ قرمز و آبی واقع شده است)
  ●کرم خاکی (بسته):
    ▲دارای: ۱ سیاهرگ پشتی و ۱ سرخرگ شکمی
    ▲دارای قلب لوله ای
نکته ی شکل ۶.۲: به قسمت بالا و سمت راست این شکل نگاه کنید. همان طور که می بینید، همواره از قلب کرم خاکی، خون تیره می گذرد و ضمناً باتوجه به اینکه تنفس کرم خاکی، تنفس پوستی است، پس تنفس پوستی در رگ شکمی (سرخرگ) صورت می گیرد. نکته ی دیگر اینکه در قسمت پایین و سمت چپ این شکل، واژه ی «عصب» را مشاهده می کنید که باتوجه به اینکه این عصب در قسمت شکمی کرم قرار گرفته، پس کرم خاکی دارای «عصب شکمی» است.
  ●ماهی (بسته):
    ▲دارای: ۱ سیاهرگ شکمی، ۱ سرخرگ شکمی (دارای بیشترین فشار خون)  و ۱ سرخرگ پشتی
    ▲مسیر گردش خون:
zist1f655812
نکته ی شکل ۶.۴: در زیرنویس این شکل نوشته شده که در ماهی های استخوانی معمولاً ۴ جفت کمان آبششی وجود دارد.
❸تعداد حفره های قلب در جانوران:
  ●ماهی ها: ۲ حفره ( ۱ دهلیز + ۱ بطن)
  ●خزندگان، پرندگان و پستانداران: ۴ حفره ( ۲ دهلیز + ۲ بطن)


۲)دستگاه گردش خون انسان
❶سازگاری های دستگاه گردش خون علیه نیروی گرانش :
  ●قلب ماهیچه ای
  ●تلمبه ماهیچه ها (فشار ماهیچه های در حال انقباض به رگ)
  ●دریچه های سیاهرگ ها در نواحی پاها
  ●بافت پیوندی فراوان در پاها
❷انواع گردش خون در انسان :
  ●کوچک(ششی) (۱ تا ۴) : بطن راست ← سرخرگ ششی حاوی خون تیره (برای هر شش یکی) ← شش ها ← تبادل گازها ← سیاهرگ های   ششی حاوی خون روشن (برای هر شش دو تا) ← دهلیز چپ
  ●بزرگ (عمومی) (۵ تا ۱۱): بطن چپ← آئورت← اندام ها ← تبادل مواد← بزرگ سیاهرگ های زیرین و زبرین← دهلیز راست
zist1f678954


۳)قلب
❶اجزاء :
  ●حفره ها
    ▲بطن :
      ■راست ← حاوی خون تیره
      ■چپ (قطورتر) ← حاوی خون روشن
    ▲دهلیز :
      ■راست ← حاوی خون تیره
      ■چپ ← حاوی خون روشن
  ●دریچه ها
    ▲دهلیزی – بطنی :
      ■ ۲ لختی (میترال) بین دهلیز و بطن چپ
      ■ ۳ لختی بین دهلیز و بطن راست
      دو مورد قبل: فاقد بافت ماهیچه ای بوده، با جریان خون باز و بسته می شوند و به برجستگی های ماهیچه دیواره داخلی قلب متصل اند.
    ▲سینی شکل :
      ■ابتدای سرخرگ آئورت
      ■ابتدای سرخرگ ششی
  ●رگ ها
    ▲سرخرگ
      ■آئورت
      ■ششی
    ▲سیاهرگ ها
      ■بزرگ سیاهرگ های زیرین و زبرین
      ■ششی
❷لایه ها ی دیواره ی قلب :
  ●داخلی = آندوکارد: پوشش حفره های دهلیز و بطن← جنس: بافت پوششی
  ●میانی = میوکارد: ماهیچه ای، ضخیم و بخش قابل انقباض قلب ← میوکارد دهلیزها و بطن ها هرکدام جداگانه به شکل یک مجموعه تار به هم   پیوسته به انقباض در می آیند.
  ●خارجی = پریکارد: بافت پیوندی یا آبشامه ی قلب
❸بافت گرهی قلب :
  ●جنس : ماهیچه ای
  ●کار تولید و هدایت تحریکات قلب
  ●کار اعصاب قلب ← تعیین سرعت انقباض
  ●در جنین همه ی تارهای ماهیچه ای (میوکارد و بافت گرهی) قادر به انقباض ذاتی هستند.
  ●اجزاء بافت گرهی :
    ▲گره اول = گره پیشاهنگ = گره سینوسی – دهلیزی :
      ■محل زایش تحریکات طبیعی قلب
      ■در دیواره ی پشتی دهلیز راست و زیر منفذ بزرگ سیاهرگ زبرین
      ■بزرگتر از گره دوم
    ▲گره دوم = گره دهلیزی – بطنی:
      ■در حد فاصل بین دهلیزها و بطن ها کمی متمایل به دهلیز راست
    ▲رشته های بافت گرهی :
      ■مرتبط ساختن ۲ گره
      ■الیاف گرهی ← انتشار انقباض در دیواره ی ۲ بطن
نحوی انتشار تحریک در قلب و الکتروکاردیوگارم:
Screenshot (2024).png
 نکته: سرعت انتشار تحریک در گرهی دهلیزی – بطنی و الیاف دیواره ی بین دو بطن نسبتاً کم و در شبکه ی گرهی دیواره ی میوکارد، زیاد است .
نکته ی فعالیت ۶.۱: در این فعالیت چند جمله ی مهم را مطالعه می کنید: «بطن چپ دیواره ی قطورتری نسبت به بطن راست دارد.»، «در روی بطن ها رگ های غذا دهنده ی قلب و مقدار چربی نیز وجود دارد.»،« در قاعده ی قلب سرخرگ ها و سیاهرگ ها قابل مشاهده اند.» و جملاتی دیگر که حتما آنها را مطالع خواهید نمود.
❹صداهای قلب :
  ●صدای اول: کشیده، قوی، گنگ، بم ← علت: بسته شدن دریچه های دهلیزی – بطنی
  ●صدای دوم: زیر، آهسته، کوتاه، واضح ← علت: بسته شدن دریچه ها سینی شکل
❺کار قلب :
  ●زمان بندی:
    ▲انقباض دهلیزها = ۰.۱ ثانیه
    ▲انقباض بطن ها =۰.۳ ثانیه
    ▲استراحت عمومی =۰.۴ ثانیه
zist1f6584123
  ●حجم ضربه ای = مقدار خون خروجی از هر بطن در هر ضربان ← برون ده قلب = حجم ضر به ای × تعداد زنش قلب در دقیقه
  ●مقدار خون پایان دیاستول: ۱۲۰ میلی لیتر خون در هر بطن ← پایان سیستول: خروج ۷۰ میلی لیتر خون از بطن ها (خون موجود در هر بطن =   ۵۰ میلی متر)
❻نمودارهای فعالیت قلب:
  ●کاردیوگرافی← ثبت حرکات مکانیکی و تغییرات فشار درون حفره های قلب
  ●الکتروکاردیوگرافی ← ثبت فعالیت الکتریکی قلب (هادی بودن بافت ها ← انتشار پدیده ی الکتریکی قلب تا سطح پوست ← قرار دادن   الکترودها بر جلوی قفسه ی سینه یا دست ها و پای چپ ← منحنی ثبت شده =الکترو کاردیوگرام (نوار قلب )
    ▲امواج :
      ■ P:کمی قبل از انقباض دهلیزها
      ■  QRS: کمی قبل ازانقباض بطن ها
      ■  T :کمی قبل از پایان انقباض بطن ها
zist1f688945
    ▲بیماری ها
      ■فشار خون مزمن یا تنگی دریچه ها ← بزرگ شدن قلب ← افزایش ارتفاع QRS
      ■نرسیدن خون به میوکارد ← انفارکتوس ← کاهش ارتفاع QRS
      ■کند بودن هدایت تحریک گره سینوسی – دهلیزی به بطن ← طولانی شدن فاصلهء زمانی P تا Q
نکته ی فعالیت ۶.۲: به این جمله توجه کنید: «تعداد ضربان های نبض همیشه مساوی با تعداد ضربان قلب است.»
نکته ی شکل ۶.۸: در این شکل نمودار بالایی، یک کاردیوگرام و نمودار پایینی یک الکتروکاردیوگرام است. درمورد شکل پایین به این نکته توجه داشته باشید که: «شدت پتانسیل ثبت شده به این ترتیب است: R > T > P > Q > S
نکته ی بسیار مهم: تحلیل نمودار قلب:
zist1f655458
zist1f65411
تذکر ۱: در هنگام سیستول دریچه ی میترال بیشترین فشار را متحمل می شود (نسبت به سایر دریچه ها) و بیشترین میزان فشار بر دریچه ی میترال در اوج انقباض قلب و در فاصله ی ST الکتروکاردیوگرام است.
تذکر ۲: فاصله ی صدای اول تا دوم ۰.۳ ثانیه و فاصله ی صدای دوم تا اول ۰.۵ ثانیه است.
عمیق تر یادبگیرید:
ویدیوهای آموزشی : ❶ چرخه ی قلب، ❷ نحوی انتشار تحریک در قلب


۴)رگ ها
❶سرخرگ ها
  ●ساختار:
    ▲دارای دیواره ی قابل ارتجاع
    ▲دارای دیواره ی دارای لایه ی ضخیم ماهیچه ای (ضخیم تر از سیاهرگ ها)
  ●نوسان فشار خون در سرخرگ ها بین دو مقدار حداکثر و حداقل
❷مویرگ ها
  ●ساختار:
    ▲وجود یک ماهیچه ی صاف حلقوی در ابتدای هر مویرگ
    ▲متشکل از یک ردیف سلول
    ▲دارای منافذ و نفوذ پذیری زیاد (استثناء : مویرگ های مغزی دارای نفوذپذیری کم)
  ●تبادلات مواد :
    ▲فشار تراوش (نتیجه ی فشار خون): در ابتدای مویرگ بیشتر از فشار اسمزی ← بیرون راندن مواد از مویرگ
    ▲تفاوت فشار اسمزی ( فشار اسمزی پروتئین های پلاسما > فشار اسمزی پروتئین های مایع میان بافتی ): در انتهای مویرگ بیشتر از فشار     تراوش← بازگشت ۹۰ % مواد خارج شده به خون و ۱۰% به رگ لنفی (و در نهایت بازگشت به گردش سیاهرگی)
  ●علل خیز یا ادم← افزایش غیر طبیعی مایع میان بافتی:
    ▲کمبود پروتئین در خون
    ▲افزایش فشار درون سیاهرگ ها
    ▲بسته شدن رگ های لنفی
    ▲آسیب دیواره ی مویرگ ها
    ▲افزایش سدیم بدن
نکته: فشار تراوش خون در ابتدای مویرگ > فشار تراوش خون در انتهای مویرگ
❸سیاهرگ ها:
  ●ساختار: دارای قطر بیشتر از سرخرگ ها و دیواره با مقاومت کم ← دارای بیشترین مقدار خون
  ●عوامل مؤثر در حرکت خون در سیاهرگ ها
    ▲باقی مانده ی فشار سرخرگی
    ▲فشار منفی (مکش) قفسه ی سینه
    ▲فشار حاصل از پایین آمدن دیافراگم هنگام دم
    ▲حرکات موزون ماهیچه ها
    ▲دریچه های یک طرفه ی لانه کبوتری در نواحی پایین بدن
❹سرعت حرکت خون در رگ ها
  ●سرعت در آئورت بیش از سایرین ← ۴۰ تا ۳۰ سانتی متر در ثانیه
  ●سرعت در وسط رگ بیش از کناره ها
  ●علل فشار نسبتاً زیاد خون :
    ▲تعداد زیاد گلبول های قرمز
    ▲تعداد زیاد پروتئین های پلاسما
    ▲کمی قطر رگ ها
    نتیجه : ← ایجاد مقاومت← فشار نسبتاً زیاد خون
❺توزیع خون در بافت ها
  ●مواد شیمیایی و عوامل عصبی ← به انقباض یا انبساط درآمدن ماهیچه های صاف حلقوی فراوان دیواره ی سرخرگ های کوچک (دارای مهمترین   نقش در تغییر مقدار خون بافت ها) ← تغییر قطر رگ ها
  ●تغییرات حاصل از متابولیسم مانند کاهش اکسیژن ، افزایش دی اکسید کربن و افزایش گرما← تأثیر مستقیم بر دیواره ی رگ ها ← گشاد   شدن رگ ها ← افزایش خون رسانی به اندام هایی که متابولیسم شدید دارند (استثناء : رگ های دیواره ی کیسه های هوایی و کمبود اکسیژن)
عمیق تر یادبگیرید:
ویدیوهای آموزشی : ❸ تبادل مواد در مویرگ ها


۵)خون (حدود ۸% وزن بدن)
❶ترکیبات:
  ● ۵۵ درصد پلاسما
  ● ۴۵ درصد سلول های خونی (هماتوکریت= نسبت حجم سلول های خونی به حجم خون)
❷وظایف :
  ●انتقال مواد غذایی، اکسیژن و دی اکسید کربن، هورمون ها و…
  ●تنظیم دمای بدن
  ●ایمنی بخشی به بدن با عمل گلبول های سفید
❸گلبول های قرمز (اریتروسیت ها):
  ●ویژگی ها:
    ▲فاقد هسته
    ▲از دست دادن تقریبی همه ی اجزای سلولی
    ▲پر شدن با هموگلوبین
    ▲در دو طرف مقعر
  ● نقش:
    ▲حمل اکسیژن ← توسط هموگلوبین
    ▲جابه جایی دی اکسید کربن ← به طور مختصر
    ▲مقدار زیاد آنزیم انیدازکربنیک در غشا ← ترکیب آب و دی اکسید کربن ←با این عمل نقش بسیار مهم در جابه جایی و دفع دی اکسید کربن
نکته: در ارتفاعات ← کاهش فشار اکسیژن هوا ← افزوده شدن بر گلبول های قرمز
  ●زایش :
    ▲دوران جنینی: کیسه ی زرده ← کبد ← طحال ← گره لنفی ← مغز استخوان
    ▲از ۵ سالگی به بعد: مغز استخوان های پهن و بخش کوچکی از استخوان های دراز متصل به تنه (ران و بازو)
  ●عوامل تنظیم کننده ی زایش:
    ▲اریتروپویتین (ترشح از کلیه ها و کبد)
    ▲ویتامین B12
    ▲اسید فولیک
نکته: سلول های دیوارهء معده با ترشح، گلیکوپروتئین فاکتور داخلی معده از تخریب ویتامین B12 جلوگیری می کند.
  ●مرگ (عمر تقریباً ۱۲۰ روز): افزایش سن← کاهش آنزیم هایشان← شکننده شدن غشاء—( عبور از مویرگ های باریک کبد و طحال)—>   آسیب دیدن گلبول ها ← تجزیه ی هموگلوبین توسط ماکروفاژها ←
    ▲انتقال آهن به مغز استخوان برای ساخت گلبول های جدید (مقدار آهن در بدن شخص بالغ تقریباً ۴ گرم )
    ▲ورود گلوبین به چرخه ی متابولیک پروتئین ها
    ▲تولید بیلی روبین (ماده ی اصلی رنگ صفرا)
  ●بیماری ها
    ▲آنمی ها= کاهش تعداد گلبول های قرمز خون یا مقدار هموگلوبین آنها ← علت: از دست دادن خون و کمبود آهن
    ▲پلی سیتمی ها= افزایش تعداد گلبول های قرمز خون ← علت : کم رسیدن اکسیژن به بافت ها و پرکاری غیر طبیعی مغز استخوان
نکته ی فعالیت ۶.۵: به این جمله توجه کنید: «در هر میلی لیتر مکعب خون به طور متوسط ۵ میلیون گلبول قرمز وجود دارد. سطح گلبول قرمز ۱۲۰ میکرومتر مربع و حجم خون انسان به طور متوسط ۵ لیتر است.»
❹گلبول های سفید:
  ●گرانولوسیت (تولید در مغز استخوان):
    ▲نوتروفیل:
      ■فاگوسیت
      ■تحرک زیاد
      ■حرکت با خاصیت تاکتیک شیمیایی
      ■دارای حرکات آمیبی شکل و ورود به بافت به کمک پدیده ی دیاپدز (تغییر شکل گلبول های سفید به طوری که بتوانند از منافذ مویرگ ها       عبور کنند)
    ▲ائوزینوفیل:
      ■فاگوسیت
      ■شباهت ظاهری به نوتروفیل
      ■قدرت آندوسیتوز کمتر از نوتروفیل
      ■افزایش در عفونت های انگلی
    ▲بازوفیل:
      ■ترشح هپارین (ضد انعقاد خون)
      ■ترشح هیستامین (گشاد کننده ی رگ ها)
  ●آگرانولوسیت :
    ▲منوسیت (تولید در مغز استخوان):
      ■در خون:منوسیت :
        ◆فاگوسیت
        ◆دارای حرکات آمیبی شکل و ورود به بافت به کمک پدیده ی دیاپدز
      ■در بافت: ماکروفاژ :
        ◆عمر طولانی تا بیش از یک سال
        ◆دارای لیزوزوم فراوان
    ▲لنفوسیت :
      ■ B ( تولید در مغز استخوان)← ایمنی هومورال
      ■ T ( تولید در بافت لنفی ) ← ایمنی سلولی
نکته ی شکل ۶.۱۹: شکل هریک از گلبول های سفید را به خاطر بسپارید. ضمناً بهتر است که به شکل گلبول های سفید در شکل ۶.۱۷ هم توجه نمایید.
ارجاع به کتاب سوم فصل ۱: برای کسب اطلاعات بیشتر درمورد ایمنی و گلبول های سفید می توانید فصل اول کتاب سوم را به طول کامل مطالعه کنید.
❻گروه های خونی:
  ●بسته به نوع آنتی ژن موجود در غشاء گلبول قرمز :
zist1f6548
  ●RH:
    ▲خون RHمنفی (فاقد آنتی ژن RH) در حالت عادی پادتن ضد RH ندارد—(تزریق خون RH مثبت (دارای آنتی ژن RH) به خون RH     منفی—> تولید پادتن ضد RH در خون RH منفی—(تکرار تزریق)—> واکنش شدید در خون RH منفی
    ▲مثال (در بارداری دوم به بعد): مادر RH منفی و جنین RH مثبت ← آگلوتینه شدن (لخته شدن) خون جنین
❼انعقاد خون :
  ●موانع خونریزی:
    ▲انقباض ماهیچه ی صاف دیواره ی رگ در محل بریدگی
    ▲آماس و به هم چسبیدن پلاکت ها
    ▲لخته شدن خون
  ●مراحل:
zist1f6552140
نکته ی شکل ۶.۲۰: در این شکل اولاً به کلمه ی« بافت پیوندی» و ثانیاً به جمله ی « پلاکت ها موادی ترشح می کنند که پلاکت های دیگر را چسبنده می کند » توجه داشته باشید.
عمیق تر یادبگیرید:
ویدیوهای آموزشی : ❹ تجزیه ی هموگلوبین


۶)دستگاه لنفاوی
❶رگ های لنفی:
  ●رگ هایی با انتهای بسته در همه جای بدن و دارای دریچه
  ●بازگرداندن مواد به یکی از سیاهرگ های بدن
  ●حاوی آن بخشی از مایع میان بافتی (۱۰%) که پس از تبادل مواد دوباره به مویرگ باز نمی گردد + چربی ها و ویتامین های محلول در چربی که   در روده جذب رگ لنفی شدند.
❷گره های لنفی (غده نیستند):
  ●اسفنجی
  ●حاوی ماکروفاژها
  ●مکان:
    ▲اطراف گردن
    ▲زیربغل
    ▲کشاله ی ران
  ●مثال:
    ▲لوزه های حلقی
    ▲لوزه ی سوم (آدنوئید)
    ▲سایر لوزه ها


چقدر یادگرفته اید ؟؟؟
تست های آموزشی :۱) تست های غیرترکیبی کنکور ۹۰ تا ۹۵ فصل گردش مواد

________________________________________
منابع :
۱) جزوه ی آموزشی زیست شناسی ۱ موسسه گزینه دو
________________________________________
مشارکت در تکامل این مطلب:
زیست یاد همیشه در حال تکامل است و خوب می داند که هیچ اثری بدون اشکال نیست. ایرادهای متنی و مطالبی که به نظر شما نامفهوم هستند و توضیحات بیشتری نیاز دارند را از طریق بخش دیدگاه ها برای ما ارسال کنید تا آنها را در به روز رسانی های بعدی برطرف کنیم.
________________________________________
قدردانی از گردآورنده این مطلب:
اگر این مطلب برای شما مفید بود و از اینکه به آن با کیفیت مطلوب دست یافته اید خرسند هستید. می توانید از طریق کمک به موسسه های خیریه زیر از گردآورنده ی این مطلب قدردانی کنید. یکی از اهداف وب سایت کمک آموزشی زیست یاد کمک به موسسه های خیریه می باشد. لینک کمک به موسسه های خیریه :
help2help5

12 دیدگاه در“خلاصه فصل: گردش مواد (در جانوران)

  • ۱۳۹۵/۰۸/۲۰ در۱۹:۵۱
    پیوند یکتا

    خیییییییییلی خیییییییییلی ممنون از این که این همه نکات مهم رو رایگان در اختیار ما می گذارید. خدا ثوابش رو به شما بده. با سپاس فراوان.

    پاسخ
  • ۱۳۹۵/۱۲/۰۴ در۰۷:۲۸
    پیوند یکتا

    واقعا عالی بود دستتون درد نکنه ◕‿◕
    بینهایت سپاسگذارم♥♡♥♡♥♡♥

    پاسخ
  • ۱۳۹۶/۰۲/۲۰ در۱۷:۵۰
    پیوند یکتا

    یه چیزی بگم! زیرنویس کتاب تو شکل ماهی گفته چهار” جفت” ^____^ نه چهار کمان!😉💙

    پاسخ
    • ۱۳۹۶/۰۲/۲۰ در۱۹:۱۸
      پیوند یکتا

      کاملا درسته
      بسیار ممنون که در تکامل این مطلب مشارکت کردین…
      ما انتقاد پذیریم…به خاطر این اشتباهمون هم معذرت خواهی می کنیم… از تمام دوستانی که این مطلب رو مطالعه کرده بودن 🙂
      اصلاح شد.

      پاسخ
  • ۱۳۹۶/۰۳/۱۳ در۱۹:۰۱
    پیوند یکتا

    خیلیییییی ممنون از سایت خوبتون…
    واقعا همه مطالب عالی هستن
    به همه توصیه میکنم مطالب این سایت رو از دست ندین 😉
    با امید موفقیت در کنکور ♡۹۶♡
    التماس دعا…

    پاسخ
  • ۱۳۹۶/۰۸/۱۰ در۱۴:۱۹
    پیوند یکتا

    ببخشید گردش مواد در گیاهان و ندارید؟ ممنون از مطالب عالیتون

    پاسخ
    • ۱۳۹۶/۰۸/۱۰ در۱۷:۵۴
      پیوند یکتا

      خواهش
      چرا برا مطالعه ی مطلب گردش مواد در گیاهان برید به این صفحه:
      https://goo.gl/a7v5W3
      البته تو نوار ابزار وب سایت هم می تونستین به راحتی برید به: بخش زیست دوم دبیرستان» فصل گردش مواد »مطلب گردش مواد در گیاهان
      موفق باشین

      پاسخ
  • ۱۳۹۷/۰۵/۰۷ در۰۳:۱۵
    پیوند یکتا

    سلام پیجتون فوق العادس خواهششششششششش میکنم مطالب نظام قدیم رو تا پایان کنکور ۹۸ از داخل پیجتون پاک نکنید خییییلی خیییلی بهم کمک میکنه من واقن دبیر فوقالعاده ای نداشتم ک بتونم کامل همه مطالبو بخونم
    اگ لطف کنید و این مطالبو پاک نکنید تا پایاک کنکور ۹۸ واقن واقن ممنونتون میشم

    پاسخ
    • ۱۳۹۷/۰۵/۰۷ در۱۹:۱۷
      پیوند یکتا

      سلام
      تا پایان کنکور ۹۸ هیچ کدوم از مطالب نظام قدیم از وب سایت حذف نمیشن…
      خیالتون راحت…
      موفق باشین

      پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نوشتن نشانی وبسایت الزامی نیست. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*لطفا جای خالی زیر را با یک عدد (مثل:3،2،1...) پر کنید تا ثابت شود شما یک ربات نیستید...

زیست یاد را در پیام رسان تلگرام دنبال کنید...عضویت در کانال تلگرامی زیست یاد
+