خلاصه فصل: گردش مواد (در گیاهان)

نظر شما درباره ی این مطلب چیست؟ آیا آن را می پسندید؟

مفاهیم کلیدی در خلاصه فصل :
۱)حرکت آب
۲)حرکت مواد آلی (جابجایی)

________________________________________
راهنمای زیست یاد :
۱) علایم ترتیب بندی مطالب : ۱) ، ❶ ، ● ، ▲ ، ■ ، ◆ ، ○
۲) مطالب با رنگ: مطالب فصل کتاب درسی:برای دانش آموزان، مطالب مرتبط از فصل های دیگر کتاب های درسی:برای کنکوری ها، مطالب خارج از کتاب های درسی:برای توضیح بیشتر مطالب
________________________________________

۱)حرکت آب
❶از خاک تا آوند چوبی:
  ●سلول های تار کشنده = سلول های روپوستی طویل شده با واکوئل بزرگ و هسته ی کوچک در منطقه ی کوچکی در نزدیکی رأس ریشه
  ●راه های کنترل ورود یون ها
    ▲لایه ی نفوذ ناپذیر نسبت به آب (از جنس موم) در سلول های درون پوست (آندودرم) = سوبرین = چوب پنبه =آندودرمین = نوارکاسپاری
    ▲نوار کاسپاری (در ریشه ی برخی گیاهان) در دیواره های جانبی چند لایه ی سطحی پوست (برون پوست یا اگزودرم )
  ●مراحل: ورود آب از خاک به تار کشنده به روش اسمز ← افزایش پتانسیل آب سلول تار کشنده ← انتقال آب به سلول مجاور ← …
  ●راه های عبور آب :
    ▲مسیر پروتوپلاستی: انتقال مواد از سیتوپلاسم یک سلول به سیتوپلاسم سلول دیگر از راه پلاسمودسم ها
    ▲مسیر غیر پروتوپلاستی: انتقال مواد از راه فضای برون سلولی و دیواره ها (دیواره دارای سلولز← جاذب آب) تا درون پوست —( وجود نوار     کاسپاری)—>ادامه ی انتقال از راه سیتوپلاسم
❷درون آوند چوبی :
  ●حرکت آب در آوند چوبی وابسته به تعرق (= خروج بخار از سطح گیاه ):
    ▲راه های تعرق:
      ■روزنه ها (بیشترین مقدار)
      ■پوستک
      ■عدسک
  ●کشیده شدن از بالا :
    ▲کشش تعرقی: تبخیر آب سلول میانبرگ ← کاهش پتانسیل آب سلول میانبرگ ← ورود آب به سلول میانبرگ از سلول مجاور به روش     اسمز← … ← کاهش آب آوند چوبی ← ایجاد کشش (مکش) در آوند چوبی ←…
    ▲هم چسبی – کشش (کشش سطحی بر اثر پیوند هیدروژنی) ← افزایش شدید توان ستون آب
    ▲دگرچسبی (موئینگی آوندها)
  ●رانده شدن از پایین
    ▲فشار ریشه ای :ورود فعال یون های محلول در آب به آوند چوبی از دایره ی محیطیه ← کاهش پتانسیل آب آوند چوبی ← تسهیل ورود آب     به آوند چوبی ← فشار ریشه ای
    ▲تعریق :
      ■فشار آب در گیاه بالا و تعرق کمتر از جذب ← تعریق = خروج قطره ی آب از روزنه ی آبی در انتهای آوند چوبی
      ■مکان روزنه ی آبی:
        ◆در حاشیه ی برگ های لادن، عشقه و گوجه
        ◆انتهای برگ های تیر ه ی گندم
      ■زمان تعریق :
        ◆شب تابستان (هوا سرد و خاک گرم)
        ◆مناطق گرمسیری (هوا گرم و اتمسفر اشباع)
  ●سلول های نگهبان :
    ▲باز شدن: جذب آب ← افزایش فشار آب (فشار آماس) —(آرایش شعاعی سلولز دیواره سلولی)—> فقط طویل شدن سلول← باز شدن     روزنه
    ▲بسته شدن: خروج آب ← کوتاه شدن و به هم نزدیک شدن سلول ها ← بسته شدن روزنه
    ▲سازش ها برای کاهش تعرق :
      ■داشتن روزنه های فرو رفته و اندک در اقلیم خشک و سرد (کاج) یا گرم (کاکتوس)
      ■داشتن کرک ها روی برگ
      ■داشتن روزنه هایی که روز بسته و شب باز می شوند در تیره ی گل ناز
    ▲عوامل مؤثر در باز شدن روزنه :
      ■آرایش شعاعی سلولزهای دیواره ← فقط افزایش طولی سلول های نگهبان ← خمیده شدن سلول ها
      ■در محل تماس دو سلول: ضخامت کمتر و طول بیشتر دیواره ی پشتی (خارجی)← انبساط بیشتر دیواره ی خارجی نسبت به داخلی← ثابت       ماندن طول دیواره ی مشترک دو سلول در محل تماس← خمیده شدن سلول ها
  ●حباب دار شدگی آوند چوبی :
    ▲علل:
      ■تعرق شدید
      ■آسیب آوندهای چوبی یا تراکئیدها بر اثر نیش حشرات یا شکستن شاخه
      ■انجماد (چون هوا در یخ حل نمی شود)
    ▲سرنوشت حباب :
      ■محصور ماندن در یک آوند چوبی یا تراکئید
      ■بذر افشانی هوا (انتقال به آوندها یا تراکئیدهای مجاور)
نکته: افزایش فشار ریشه ای ← کاهش حباب دار شدگی
عمیق تر یادبگیرید:
ویدیوهای آموزشی : ❺ جذب آب در گیاهان، ❻ جذب مواد معدنی در گیاهان


۲)حرکت مواد آلی (جابجایی)
❶چند تعریف:
  ●منبع = محل تولید مواد آلی در گیاه ← مثال: برگ (فتوسنتز)، ریشه ی ذخیره کننده ی قند
  ●محل مصرف = محل مصرف مواد آلی ← مثال: بخش های در حال رشد، نوک ریشه ها و میوه های در حال تکوین
  ●جابجایی = حرکت مواد آلی در گیاه از منبع به محل مصرف
❷دلایل پیچیده تر بودن حرکت مواد آلی از حرکت آب :

  ●حرکت آزادانه آب در سلول های خالی آوند چوبی
  ●حرکت ترکیبات آلی از طریق سیتوپلاسم سلول های زنده آوند آبکش

  ●حرکت آب فقط به سمت بالا
  ●حرکت ترکیبات آلی در همه ی جهات

  ●توانایی آب در انتشار از غشاهای سلولی
  ●عدم توانایی ترکیبات آلی در انتشار از غشاهای سلولی

❸مدل مونش = مدل جریان فشاری = مدل جریان توده ای :
  ●بارگیری آبکشی = ورود قند تولید شده در برگ به آوند آبکشی از طریق انتقال فعال
  ●کاهش پتانسیل آب آوند آبکشی ← ورود آب از آوند چوبی به آوند آبکشی از طریق اسمز
  ●افزایش فشار در آوند آبکشی ← حرکت قند و شیره ی پرورده به صورت جریان توده ای
  ●باربرداری آبکشی = ورود قند موجود در شیره ی پرورده به محل مصرف از طریق انتقال فعال
 نکته: سرعت حرکت ساکارز و آمینواسیدها در آوند آبکشی آنقدر سریع است که با روش نیروی غیر فعال جریان توده ای قابل توجیه نیست.
نکته: شته (زندگی به شکل کلنی): فرو بردن خرطوم دهانی تا آوند آبکشی ← یکی از راه های استخراج شیره ی پرورده
نکته ی فعالیت ۶.۷: به این جمله توجه کنید:« کاغذ آغشته به کلربد کبالت برای تشخیص رطوبت کاربرد دارد. این کاغذ هنگامی که خشک باشد آبی رنگ است. اما پس از مرطوب شدن صورتی رنگ می شود.»
عمیق تر یادبگیرید:
ویدیوهای آموزشی : ❼ آوند آبکشی


چقدر یادگرفته اید ؟؟؟
تست های آموزشی :۱) تست های غیرترکیبی کنکور ۹۰ تا ۹۵ فصل گردش مواد

________________________________________
منابع :
۱) جزوه ی آموزشی زیست شناسی ۱ موسسه گزینه دو
________________________________________
مشارکت در تکامل این مطلب:
زیست یاد همیشه در حال تکامل است و خوب می داند که هیچ اثری بدون اشکال نیست. ایرادهای متنی و مطالبی که به نظر شما نامفهوم هستند و توضیحات بیشتری نیاز دارند را از طریق بخش دیدگاه ها برای ما ارسال کنید تا آنها را در به روز رسانی های بعدی برطرف کنیم.
________________________________________
قدردانی از گردآورنده این مطلب:
اگر این مطلب برای شما مفید بود و از اینکه به آن با کیفیت مطلوب دست یافته اید خرسند هستید. می توانید از طریق کمک به موسسه های خیریه زیر از گردآورنده ی این مطلب قدردانی کنید. یکی از اهداف وب سایت کمک آموزشی زیست یاد کمک به موسسه های خیریه می باشد. لینک کمک به موسسه های خیریه :
help2help5

دیدگاه ها

نوشتن نشانی وبسایت الزامی نیست. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*لطفا جای خالی زیر را با یک عدد (مثل:3،2،1...) پر کنید تا ثابت شود شما یک ربات نیستید...

«یادداشت های زیستی» زیست یاد ، خلاصه ی فصل ها مطابق با کتاب های جدید زیست شناسیبیشتر بخوانید...
+