خلاصه فصل: گوارش و جذب مواد (گفتار ۴)

نظر شما درباره ی این مطلب چیست؟ آیا آن را می پسندید؟
26+

مفاهیم کلیدی در خلاصه فصل:
گفتار ۴) تنوع گوارش در جانداران
________________________________________
راهنمای زیست یاد :
۱) علایم ترتیب بندی مطالب : ۱) ، ❶ ، ● ، ▲ ، ■ ، ◆ ، ○
۲) مطالب با رنگ: مطالب فصل کتاب درسی:برای دانش آموزان، مطالب مرتبط از فصل های دیگر کتاب های درسی:برای کنکوری ها، مطالب خارج از کتاب های درسی:برای توضیح بیشتر مطالب
________________________________________
گفتار ۴) تنوع گوارش در جانداران
  ●برخی جانداران، دریافت مواد مغذی به طور مستقیم از محیط (آب دریا، دستگاه گوارشی یا مایعات بدن جانوران میزبان)←با انتشار:
    ▲از سطح یاخته← برخی تک یاختگان تمام مواد مغذی سطح یاخته، جذب می کنند.
    ▲از سطح بدن← کرم کدو (فاقد دهان و دستگاه گوارشی)، مواد مغذی را از سطح بدن جذب می کند.


❶گوراش درون یاخته ای:
  ●کریچه(واکوئل) گوارشی←مربوط به گوارش درون یاخته ای (مثلا در پارامسی)
    ▲تشکیل کریچه ی غذایی:مثلا در پارامسی، انتقال غذا به حفره دهانی باحرکت مژک ها←تشکیل کریچه غذایی در انتهای حفره دهانی
    ▲تشکیل کریچه‌ ی گوارشی:حرکت کریچهٔ غذایی، درون سیتوپلاسم←پیوستن اندامکی به نام کافنده تن (لیزوزوم) دارای آنزیم های گوارشی به کریچهٔ غذایی←آزاد کردن آنزیم های خود به درون کریچهٔ غذایی←تشکیل  کریچهٔ گوارشی←گوارش مواد غذایی درون آن به کمک آنزیم ها
    ▲تشکیل کریچه ی دفعی:جذب مواد گوارش یافتهٔ درون کریچهٔ گوارشی←باقی ماندن مواد گوارشی نیافته در کریچه←کریچهٔ دفعی←خروج محتویات این کریچه از راه منفذ دفعی یاخته


❷گوارش برون یاخته ای:
  ●در بسیاری از جانوران←ریخته شدن آنزیم های گوارشی به جایگاه ویژه ای در خارج از محیط داخلی (یعنی خارج از خون و یاخته های بدن )←گوارش برون یاخته ای غذا
  ●حفره گوارشی: کیسهٔ منشعب که گوارش بی مهرگانی(مرجان ها (مانند هیدر) و برخی کرم های پهن (مانند پلاناریا))در آن انجام می شود.
    ▲حفرهٔ گوارشی←دارای فقط یک سوراخ برای ورود و خروج مواد
    ▲انجام شدن گوارش مواد←درون حفرهٔ گوارشی و انشعابات آن
    ▲آغاز فرایند گوارش برون یاخته ای←توسط آنزیم های ترشح شده از یاخته های حفرهٔ گوارشی
    ▲یاخته های دیگر حفرهٔ گوارشی←دریافت مواد مغذی با بیگانه خواری (فاگوسیتوز) و ادامه ی فرایند گوارش درون یاخته ای در کریچه های غذایی
    ▲در بیگانه خواری←ورود ذرات به یاخته با تشکیل یک کیسهٔ غشایی در غشا
  ●لولهٔ گوارشی: با تشکیل مخرج لولهٔ گوارشی، شکل می گیرد←مزیت:امکان جریان یک طرفهٔ غذا بدون مخلوط شدن غذای گوارش یافته و مواد دفعی
    ▲ملخ ←حشره ای گیاه خوار
      ■آرواره:خرد شدن (گوارشی مکانیکی) مواد غذایی توسط آرواره ها←انتقال به دهان
      ■دهان:
        ◆لغزنده شدن مواد←توسط بزاق ملخ← برای عبور از دستگاه گوارشی
        ◆آغاز گوارش (شیمیایی)کربوهیدرات ها←توسط آمیلاز بزاق
      ■مری:
        ◆ورود غذا به چینه دان ←توسط مری ملخ
        ◆چینه دان← بخش حجیم انتهای مری ← محل  ذخیره و نرم شدن غذا
        ◆ادامه ‌ی گوارش شیمیایی کربوهیدرات ها توسط امیلاز بزاق←طی ذخیرهٔ غذا در چینه دان
      ■پیش معده:
        ◆ورود غذا از چینه دان ملخ به پیش معده
        ◆ویژگی های پیش معده:
          ○دیوارهٔ دارای داندانه←کمک به خرد شدن بیش تر مواد غذایی (گوارشی مکانیکی)
          ○داشتن آنزیم←که از معده و کیسه های معده،ترشح شده و وارد ان شده اند.
        ◆حرکات مکانیکی پیش معده و عملکرد آنزیم های آن ذرات ریزی ایجاد می کنند (گوارشی شیمیایی) که به کیسه های معده وارد و گوارش برون یاخته ای کامل می شود←پیش معدهٔ ملخ، در گوارش مکانیکی و شیمیایی مؤثر است.
      ■معده: ورود مواد از کیسه معده به معده ← جذب در معده
      ■روده ،راست روده، مخرج: مواد گوارش نیافته ←از روده وارد راست روده شده← آب و یون های آن جذب شده ←مدفوع از مخرج دفع می شود.
    ▲نقش چینه دان در کرم خاکی و پرندگان دانه خوار:
      ■کمک به ذخیرهٔ غذا
      ■تامین انرژی  موردنیاز جانور با دفعات کمتر تغذیه
    ▲سنگدان:
      ■متشکل←از بخش عقبی معده
      ■ویژگی←دارای ساختاری ماهیچه ای
      ■وظیفهٔ←تسهیل  فرایند آسیاب کردن غذا  توسط سنگریزه های بلعیده شده در آن
      ■مثال: در کرم خاکی، پرندگان دانه خوار، ماهی خاویاری و کروکودیل
    ▲پستانداران نشخوار کننده:
      ■مثال:گاو و گوسفند
      ■دارای معدهٔ چهارقسمتی:
        ◆بخش بالایی معده←شامل کیسهٔ بزرگی به نام  سیرابی ،بخش کوچکی به نام نگاری بوده
        ◆بخش پایینی معده← شامل یک اتاقک لایه لایه به نام هزارلا ، معدهٔ واقعی یا شیردان
      ■علت نشخوار کردن ←به سرعت غذا می خورند تا در فرصت مناسب یا مکانی امن، غذا را با نشخوار کردن، وارد دهان کنند و بجوند.
      ■نشخوار:
        ◆در نشخوار← ابتدا غذای نیمه جویده به سرعت بلعیده ←وارد کردن به سیرابی ←قرار گرفتن درمعرض میکروب ها
        ◆در سیرابی← گوارش توده‌های غذا  توسط←میکروب ها به کمک ترشح مایعات، حرارت بدن و حرکات  سیرابی
        ◆این توده ها از سیرابی، وارد نگاری شده←برگشتن به دهان(نشخوار)
        ◆در نشخوار،بلع مجدد  غذای کاملا جویده شده ←ورود به  سیرابی ← حالت مایع  شدن غذا ←ورود به  نگاری ←رفتن به هزارلا← تا حدودی آبگیری (در هزارلا) ←ورود به  شیردان←عمل آنزیم های گوارشی ←ادامه ‌ی گوارش
      ■سلولز موجود در مواد غذایی نشخوارکنندگان←دارای  مقدار زیادی انرژی است ولی اغلب جانوران، فاقد توانایی تولید آنزیم سلولاز برای گوارش سلولز
      ■در نشخوارکنندگان←ضروری بودن  وجود میکروب ها برای گوارش سلولز
    ▲گیاه خواران غیرنشخوارکننده:
      ■مثال: اسب
      ■گوارش میکروبی پس از گوارش آنزیمی  به صورت آب کافت  سلولز←توسط میکروب های رودهٔ کور جانور← بدلیل عدم انجام گوارش سلولز در رودهٔ باریک←عدم جذب و دفع بخشی از مواد غذایی
نکتهٔ فعالیت: طول لولهٔ گوارش، در علف خواران و گوشت خواران متفاوت است (طول لولهٔ گوارش در علف خواران، بلندتر از گوشتخواران است).
________________________________________
گردآورنده این مطلب: خانوم پروین مقدم با همکاری وب سایت کمک آموزشی زیست یاد
________________________________________
مشارکت در تکامل این مطلب:
زیست یاد همیشه در حال تکامل است و خوب می داند که هیچ اثری بدون اشکال نیست. ایرادهای متنی و مطالبی که به نظر شما نامفهوم هستند و توضیحات بیشتری نیاز دارند را از طریق بخش دیدگاه ها برای ما ارسال کنید تا آنها را در به روز رسانی های بعدی برطرف کنیم.
________________________________________
قدردانی از گردآورنده این مطلب:
اگر این مطلب برای شما مفید بود و از اینکه به آن با کیفیت مطلوب دست یافته اید خرسند هستید. می توانید از طریق کمک به موسسه های خیریه زیر از گردآورنده ی این مطلب قدردانی کنید. یکی از اهداف وب سایت کمک آموزشی زیست یاد کمک به موسسه های خیریه می باشد. لینک کمک به موسسه های خیریه :
help2help5

3 دیدگاه در“خلاصه فصل: گوارش و جذب مواد (گفتار ۴)

دیدگاه ها

نوشتن نشانی وبسایت الزامی نیست. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*لطفا جای خالی زیر را با یک عدد (مثل:3،2،1...) پر کنید تا ثابت شود شما یک ربات نیستید...

به کانال سروش زیست یاد بپیوندید...عضویت در کانال سروش زیست یاد
+